MİLLİ MÜCADELE MUHAREBELER DÖNEMİ
TARİ
DERS
OT
6
Boğazlar: Boğazlar, Türkiye'nin başkanlığında uluslararası bir komisyon tarafindan yönetilecektir. Türkiye, Bo-
ğazların her iki yakasında da asker bulundurmayacaktır.
Kapitülasyonlar: Adli, mali, İdari ve ekonomik ayrıcalıklar İçeren kapitülasyonlar kaldırılacaktır.
Borçlar: Osmanlı borçlan, Osmanlı Devleti'nden ayrılan devletlerle Türkiye arasında paylaştırılacaktır. Türkiye' nin
payına düşen borçlar taksitlere bağlanacaktır.
Azmilklar: Türk vatandaşı olacaklar, Türk kanunlarına tabi tutulacaklardır.
Nüfus Mübadelesi: İstanbul'da yaşayan Rumlar ile Batı Trakya'da yaşayan Türkler yerlerinde kalacak, diğer yer-
lerdekiler karşılıklı değiştirilecekör.
Fener Rum Patrikhanesi: İstanbul'da bulunacak fakat ekümenik (evrensel) özelliği olmayacaktır.
Savaş Tazminatı: Yunanistan verdiği zararlara karşılık, Meriç Nehri'nin Ötesinde bulunan Karaağaç kasabasını
Türkiye'ye verecektir.
Yabancı Okullar: Türk devletine burakllır.
Lozan Antlaşmasının önemi
Türkleri Avrupa'dan çıkarmak diye özetlenen yüzyıllık Avrupa siyaseti, Lozan'da iflas etmiştir. Anadolu'yu pay-
laşmayı içeren Sevr Antlaşması da geçerliliğini yitirmiştir. Misak-' Millî'de öngörülen bugünkü Türkiye sınırlarına
çok büyük ölçüde kavuşulmuştur.
İngiliz tarihçisi A. Toynbbe: "Hemen hemen her konudaki Türk istekleri, Lozan'da Müttefikler tarafından kabul
edilmiştir. Yenilmiş, parçalanmış bir ulusun, bu harabe içinden ayağa kalkması ve dünyanın en büyük ulusları ile,
tam eşit koşullar içinde karşı karşıya gelmesi ve her isteğini kabul ettirmesi şaşılacak bir şeydi." diye değerlen-
dirmişör.
Lozan Barış Antlaşması'nın Yunanistan tarafından nasıl yorumlandığına bakıldığında ise anlaşmayı Yunanistan
adına imzalayan Venizelos hislerini "derin bir melankoli ve hüzün" diye belirtmiştir.
II. Dönem TBMM, 23 Ağustos 1923'te yapılan oylamada, 14 olumsuz oya karşı 213 oyla Lozan Barış Antlaşması'nı
onaylamıştır. 6 Ekim 1923'te İşgal kuvvetleri İstanbul'u terk etmiştir. İtilaf Devletleri İstanbul'u terk edince dü-
zenli ordu İstanbul'a girmiştir. İşgalciler "Geldikleri gibi gittiler."
UYARI.
Chester Projesi
Amerikalı emekli Amiral Colby Chester'in aracılığı ile bir ABD-Kanada ortaklık grubu şirketi tarafindan hazırla-
nan, inşa bölgesinin çevresindeki madenleri işletme imtiyazı karşılığında bazı bölgelerde demiryolu ve liman
yapımını İçeren proje. projeye göre şirket Adana-yumurtallk, Musul-Kerkük ve Samsun bölgelerinde yaklaşık
4400 km'lik bir demiryolu; Yumurtalık ve Trabzon'a birer liman inşa edecek, buna karşılık olarak da bu böl-
gelerin çevresindeki 40 km'lik bir kuşak çevresinde bilinen ve sonradan bulunabilecek petrol ve diğer bütün
madenlerin 99 yıllığına işletecekti. Şirket gerek demiryolları ve limanlardan gerekse madenlerin işletiminden
elde etÖğİ kardan Türk hükümetine belirli bir pay verecekti. Cheşter projesi İle verilen İmtiyaz, Cumhuriyet
döneminin ilk yabancı sermaye yatırım girişimi olması bakımından önemlidir. Nisan 1923'te Meclis tarafindan
onaylandıysa da Musul ve Kerkük'ün Lozan Antlaşması ile alınamaması nedeniyle proje uygulamaya konama- I
dl ve Meclis Aralık 1923t'e sözleşmeleri feshetti.
www.dizgikitap.com
321
YALÇIN
