MİLLİ MÜCADELE MUHAREBELER DÖNEMİ
NOT..
ARİ
DERS
OT
TBMM açıldıktan sonra, Sovyetlerle görüşmek üzere Dışişleri Bakam Bekir Sami ile İktisat Vekili Yusuf Ke- I
mal Tengirşek Rusya'ya gönderilmişti. Fakat Ermeni Taşnak Partisiyle antlaşma yapmış olan Ruslar, Türk olan I
Nahçıvan'ı Azerbaycan'dan alıp Ermenistan'a vermişlerdi. Türkiye'nin yardım talebini ileten Bekir Sami'ye Rus
Dışişleri Bakanı Çiçerin gerçek niyetlerini açıklayarak; "Biz gereken yardımları yaparız. Ancak biz nasıl Ermeni-
I lere toprak verdiysek siz de Muş, Erzurum taraflarını Ermenilere vereceksiniz." demiştir.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
6
TBMM adına; Ali Fuat Paşa, Yusuf Kemal ve Dr. Rıza Nur Beyler tarafından imzalanan antlaşmanın önemli
maddeleri şunlardır:
Moskova Antlaşması'nın maddeleri;
TBMM ve Sowetler Birliği'nden birisinin tanımadığı uluslararası antlaşmaları diğeri de tanımayacaktı.
Sovyetler Birliği, Misakımillî'yi tanıyacak, Gümrü Antlaşması'yla çizilen kuzeydoğu sınırım kabul edecekti, Ancak
Batum topraklan Gürcistan'a bırakılacaktı.
Osmanlı Devleti ve Rus Çarlığı arasında yapılmış olan antlaşmaların geçersizliğini her iki taraf da kabul ediyordu,
Sovyetler Birliği kapitülasyonların kaldırılmasını kabul ediyordu.
Her iki taraf birbirlerinin aleyhine çalışacak teşkilatların faaliyetlerini menedecekti.
Karşılıklı ilişkilerin kuvvetlenmesi için ekonomik, mali ve diğer meseleleri düzenleyecek antlaşmalar yapılabile-
TBMM ile Sowetler Birliği arasında yapılan antlaşmanın Güney Kafkasya Cumhuriyetlerinde de tanınması için
çalışılacaktı.
Ali Fuat Cebesoy
Kurtuluş Savaş yıllarında üstlendiği Moskova Büyükelçiliği görevini başarıyla yürüttü ve Türkiye'nin kuzeydoğu
sınırlarını belirleyen Moskova Antlaşması'nı imzaladı.
Milletvekili olarak başladığı siyasi yaşamında TürkiWnin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet
Fırkası'nın kurucularından birisi oldu. Sonrasında İzmir Suikastı sanığı olarak Orgeneral rütbesindeyken İstiklal
Mahkemeleri tarafindan yargılandı.
1931'de siyasete dönerek TBMM başkanlığı, Bayındırlık Bakanlığı ve Ulaştırma Bakanlığı yaptı.
1948'den itibaren siyasete Demokrat Parti'de devam etti. 27 Mayıs Darbesi'nden sonra Yassıada M ah keme e
yargılandı.
Yazdığı eserler
Birüssebi Meydan Muharebesi (Gazze Meydan Muharebesi)
Millî Mücadele Hatıram
Moskova Hatıraları
Siyasi Hatıralar
Okul Arkadaşım Atatürk
Mustafa Kemal - Millî Lider
www.dizgikitap.com
307
SÖLYALÇIN
