MİLLİ MÜCADELE MUHAREBELER DÖNEMİ
ARİ
DERS
OT
şın kanıyla sulanmadıkça terkolunmaz." esasına dayalı bir strateji uyguladı. Eylülün ikinci haftasından itibaren
düşmanın saldırı gücü zayıflamaya başladı. 100 kilometreye uzanan bir cephede yapılan Sakarya Savaşı 22 gün
22 gece devam etmiştir. Savaşta kaza sonucunda kaburga kemikleri kırılan Mustafa Kemal'in emriyle 10 Eylül
1921 de taarruza geçen Türk ordusu karşısında, Yunan Kuvvetleri Komutanı General Papulos 11 Eylül'de geri
çekilme emrini verdi. 13 Eylül'de Sakarya'nın doğusunda Yunan askeri kalmadı.
Ankara'yı almak, Türk ordusunu yok etmek maksadıyla yola çıkan Yunan ordusu, Eskişehir-Afyon hattına çekildi.
Cephane azlığı, ikmal zorluğu, üç hafta süren geceli gündüzlü savaşta bilhassa subaylardan verilen ağır zayiat
(Subay Savaş/ Melhame-i Kübra), etkili bir takip hareketine imkân bırakmadı. Bu savaşta 350 subay, 2900 eri-
miz şehit olmuş, 800 subay ve 13.000 erimiz de yaralanmıştır.
Sakarya Savaşının Sonuçlan
Sakarya Zaferi 1683 II.Viyana Bozgunu'ndan beri Batıda devamlı gerileyen Türk ordusunun, ilerlemeye başladığı
bir savaştır. Sakarya savaşıyla Yunan ordusu karşısında savunma savaşları bitmiş, taarruz savaşları başlamıştır,
Sakarya Zaferi sonrasında TBMM (İsmet ve Fevzi paşaların Teklifi) 19 Eylül 19211de çıkardığı bir kanunla Mustafa
Kemal Paşa'ya Gazi unvanını ve mareşallik (müşir) rütbesini vermiştir. Başkomutanlık kanunundan önce muha-
lifleri tarafından eleştirilen Mustafa Kemal'in gücü ve saygınlığı artmıştır.
NOT.
Fevzi Çakmak'a Mareşallik rütbesi 31 Ağustos 1922'de verilecektir. Fevzi Çakmak 1924- 1944 yılları arasında
genelkurmay Başkanlığı yapmıştır.)
13 Ekim 1921'de Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan ve TBMM'nin katıldığı (Kazım Karabekir'in başkanlığında
bir heyet temsil etmiştir) Kars Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşmayla 16 Mart 1921 Moskova Antlaşması
pekiştirilmiş, Karadeniz ile İran arasında kalan Sowetler Birliği-Türkiye sınırı çizilmiştir.
Kars Antlaşması (13 Ekim 1921)
ö Sakarya Zaferi'nden sonra Moskova Antlaşması'nın sınırlarımızla ilgili maddelerini yeniden düzenlemek ihtiyacı
oluştu. Sovyet Rusya denetimindeki Kafkas Cumhuriyetleri (Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan) ile TBMM
Hükûmeti arasında imzalanan bu antlaşmayla Ardahan Türkiye'de Batum Gürcistan'da kalmak şartıyla doğu
sınırımız bugünkü hâliyle kesinleşmiştir. Kars Antlaşması'na göre Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti kuruldu.
Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921)
Sakarya Savaşı sonrasında gerçekleştirilen bir başka siyasi başarı da 20 Ekim 1921'de Fransızlarla yapılan Ankara
Antlaşması'dır.
İtilaflar arasında ayrılık: Güney cephemizde, milis kuvvetlerimizle savaşan Fransa, Sakarya Savaşı'ndan önce,
9 Haziran 1921'de Fransız Senatosu Dışişleri Komisyonu Başkanı M.Henri Franklin-BouIlion'u gayriresmi temas
kurmak için Ankara'ya göndermişti. Franklin Boullion'un Ankara ziyareti iki hafta sürmüş ve görüşmeleri biz-
zat Mustafa Kemal yapmıştı. Fransızların Sevr Antlaşması çerçevesinde bir antlaşma isteğine karşılık, Mustafa
Kemal Paşa Misakımillî'den ödün verilemeyeceğini kesin bir şekilde ifade etmiştir. Sakarya Zaferin'den sonra
Yunanlıların işe yarayamayacağını anlayan Fransa Türkiye ile dostluk kurmak istemiştir.
Ankara Antlaşması, 20 Ekim 1921 tarihinde Türkiye adına Dışişleri Bakanı Yusuf Kemal Bey ve Fransa adına da
M. Henri Franklin-BouiIlon tarafından imzalanmıştır.
Bu antlaşma ile Türkiye ile Suriye arasındaki yeni sınırlar tespit edilmiş, Kilikya bölgesi ve Bağdat demir yolunun
büyük bir kısmının Türkiye sınırları içinde kalması karara bağlanmıştı.
(J: 31
www.dizgikitap.com
Sütü YALÇIN
