MİLLİ MÜCADELE HAZIRLIK DONEMİ
TARİ
DERS
OT
2. İslam Teali Cemiyeti: İstanbul'da bazı medrese hocaları önderliğinde kurulan bu cemiyetin amacı, hilafet ve
saltanatı güçlendirerek kurtuluşu sağlamaktı.
3. Wilson Prensipleri Cemiyeti: Halide Edip, Ahmet Emin, Refik Halit gibi Osmanlı aydınları tarafından kurulan
cemiyet, kurtuluşun ancak Amerika mandasına girmekle mümkün olabileceğini savunuyordu
4. İngiliz Muhipleri Cemiyeti: İngilizlerin desteği ile İstanbul'da kurulmuştur. Millî varlığa düşman cemiyetler ara-
sındaki en etkililerinden biridir. Başta Sadrazam Damat Ferit Paşa ve bazı devlet adamlarınca desteklenmiştir.
Cemiyetin ana gayesi, Osmanlı ve İngiliz dostluğunu güçlendirmek ve İngiltere'nin koruyuculuğu altına girmeyi
sağlayabilmekti. Cemiyetin üyeleri, Anadolu'da başlayan Kurtuluş Mücadelesi'ne bu nedenle karşı çıkmıştır.
5. Hürriyet ve İtilaf Fırkası: 1911'de İttihat ve Terakki'ye karşı olanların kurduğu partidir. Anadolu'da başlayan kur-
tuluş hareketini İttihatçıların işi olarak gördükleri için bu harekete karşı çıkmışlardır.
Ulemadan bir grup tarafindan İstanbul'da kurulmuştur, Ülkenin kurtuluşunun
6. Sulh ve Selamet-İ Osmani Fırkası;
ancak padişah ve halifenin emirlerine uymakla mümkün olacağını savunmuşlardır.
Millî Cemiyetler
1.
2.
3.
4.
5.
İtilaf Devletleri, Mondros Ateşkes Anlaşması'nın 7. Madde'sini hukukî dayanak göstererek, ülkenin çeşitli yerle-
rine asker çıkarmaya başladılar. Bu gelişmelerden cesaret alan azınlıklar da kendi emelleri doğrultusunda hare-
kete geçerek, Türklere karşı taşkınlıklarını arttırdılar. İstanbul Hükümeti'nin bu duruma sessiz kalması karşısında
Türk aydınlan harekete geçtiler. Vatanı koruma ve bağımsız yaşama isteği doğrultusunda cemiyetler kurdular.
Bölgesel amaçlı kurulan bu cemiyetlerin ortak bazı özellikleri şunlardır:
Bölgelerinin Türklüğünü kanıtlamak çabasındaydılar. Bunun için de tarihsel gerçeklerle birlikte nüfus çoğunluğu-
na Önem vermişlerdir.
Wilson İlkeleri'nin 12. Madde'sinden yararlanmak istemişlerdir.
Bölge halkının desteğini ve birliği sağlamak için geniş katılımlı kongreler düzenlemişlerdir.
Haklarını savunmak, isteklerini iletmek için Paris Barış Konferansı'na ve İstanbul'daki İtilaf Devletleri temsilcile-
rine heyetler göndermişlerdir.
Bölgelerini işgalcilere ve azınlıklara karşı savunmuşlardır.
a. Kars Milli İslam Şurası
Rusya'daki Bolşevik idaresi ile 3 Mart 1918'de imzalanan Breşt-Litowsk Antlaşması'na göre, Osmanlı Devleti'nin
1878'de savaş tazminatı karşılığı Rusya'ya bıraktığı "Elviye-i Selase" yani Kars, Ardahan ve Batum geri alınır.
Bununla birlikte halkın idaresini mi, yoksa Rus idaresini mi istediğini öğrenmek için Osmanlı Devleti bölgede bir
oylama yapmaya karar verir. Bu amaçla Dahiliye Nezareti Müşteşarı Abdulhalûk (Renda) başkanlığında, bölgeye
Mülkiyet Müfettişi gönderilir. Haziran ve Temmuz'un ilk yansında tamamlanan sonuçlara göre; Elviye-i Selase
halkın oyu ile Türkiye'ye katılmış olur.
30 Ekim 1918'de Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasıyla Mütareke'nin 11. maddesine göre, Kathaslarda sa-
vaştan önceki sınırlara çekilecekti. Ancak bölge İngilizlere bırakılmak istenmediği için Kars İslam Şûrası, 5 Kasım
1918'de Piroğlu Fahreddin (Erdoğan) Bey tarafından kurulmuş, bölge halkı Milli bir hükümet kurarak bölgeyi
Osmanlı Devleti'nden resmen devralmıştır.
Kars Millî İslam Şûrası, 12 Nisan 1919 Cumartesi günü Kars'ı işgal eden İngilizler tarafından basıldı. Kafkas
Cumhuriyet'i Cumhurbaşkanı Cihangiroğlu İbrahim Bey, bazı hükûmet üyeleri, bazı mebuslar ve görevliler tu-
tuklandl. Tutuklananlar, Malta'ya sürgün edildiler.
wwwdizgikitap.com
şDLYALÇlN
