MİLLİ MÜCADELE HAZIRLIK DÖNEMİ
o
ARİ
DERS
Amasya Görüşmelerine İstanbul Hükûmeti adına Bahriye Nazırı Salih Paşa, Temsil heyeti adına Mustafa Kemal
Paşa, Rauf Orbay ve Bekir Sami Bey katılır. 20 Ekim'de başlayıp üç gün süren görüşmelerde üçü açık ve imzalı,
ikisi ise gizli ve imzasız olmak üzere toplam beş protokol kabul edilmiştir
Protokollerdeki maddeler;
Ordunun siyasetle uğraşmaması,
İttihatçılığın memlekette tekrar uyanmaması,
Hükûmeti küçük düşürecek muamelelerde bulunulmaması,
Muhalefetleri yüzünden tutuklananların serbest bırakılması,
Taşkın gösterilerden ve asayişi bozacak hâllerden sakınılarak hükûmetin aleyhinde yazı yazılmaması
Hilafet ve saltanat hakkında karşılıklı teminatlar verilmiş ve Sivas Kongresi'nin kabul ettiği kararlar görüşül-
müştür. Ayrıca meclisin İstanbul dışnda bir yerde toplanması konusu ele alınmış, ancak Salih Paşa kendi gö-
rüşü olarak bunu kabul edebileceğini, Hükümeti'nin adına bu konuda bir şey söyleyemeyeceğini belirtmiştir.
Mebus seçimlerinin serbest bir şekilde yapılması
Paris Barış Konferansı'na gönderilecek Türk heyetinin tespiti yapılmıştır. Buna göre Tevfik Paşa'nın başkanlı-
ğında bir heyetin gönderilmesi kararlaştırılmıştır.
Hiçbir himaye ve manda kabul edilmeyecektir.
Türk vatanının bütünlüğü ve bağımsızlığı korunacaktır.
Müslüman olmayan topluluklara, devletin siyasi egemenliğini ve sosyal dengesini bozacak ayrıcalıklar veril-
meyecektir.
Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, İstanbul Hükûmeti'nce tanınacaktır.
Amasya Protokollerinin Önemi ve Sonuçları
Amasya Görüşmeleri'nin en önemli sonucu İstanbul Hükûmeti tarafindan resmen tanınması ve böylece büyük
bir siyasal başarı kazanmasıdır.
Şimdiye kadar yöneömi elinde tutan, Millî Mücadele Hareketi'ni engellemeye çalışan ve İtilaf Devletlerinin her
dediğine boyun eğen İstanbul yönetimi, Salih Paşa gibi bir bakanını Mustafa Kemal Paşa'nın ayağına göndermek-
leş Millî Mücadele Hareketi'ni ve bu hareketin liderini tanımış oluyordu. Ayrıca "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i
Hukuk Cemiyetini" tanıyordu. Böylece Millî Mücadele Hareketi Amasya'da meşrulaştığı gibi, bu hareketin hak-
İlliği da ortaya çıkmıştır.
Amasya Protokolleri ile ülke genelinde, müdahalesiz ve serbest bir şekilde seçimlerin yapılması kararlaştırılmış
ve gerçekten de yapılan seçimlerle Millî Meclise girecek adaylar belirlenmeye başlanmıştı.
Salih Paşa, Millî Meclisin İstanbul dışında bir yerde toplanmasını kendi kişisel kanaati olarak benimsemişti. An-
cak İstanbul'a döndüğünde İtilaf Devletlerinin tutumundan ve padişahın isteksiz davranışları yüzünden meclisin
İstanbul'un dışında toplanması uygun görülmemişti.
NOT..
Amasya Görüşmelerinde Temsil Heyeti ile İstanbul hükümeti arasında Meclis-i Mebusan'ın toplanma yeri
konusunda tartışmalar yaşanmış, İstanbul Hükümeti Kanun-i Esasi gereği meclisin İstanbul dışında bir yerde
toplanmasını uygun görmemiştir.
İlk defa olarak İstanbul basını Millî Mücadele Hareketi ile büyük çapta ilgilenmiş ve lehine birçok yazılar yaz-
mıştr. Nitekim Mustafa Kemal Paşa, İstanbul'da yayınlanan Tasvir-i Efkâr, Vakit, Akşam, Türk Dünyası ve İstiklal
gazeteleriyle yazışmalar yapmış, Tasvir muhabiri Ruşen Eşref Bey'le bir mülakatta bulunmuştur.
www.dizgikitap.com
sebüYALÇlN
283
