2. MATEMATİK KONUM
Dünya üzerinde yerin konumunu bulmü İçin ve boyuna ŞzgW•
le küçük parçalara ayırıp numaralandırmak gerekir. Bunun İçin paralel ve
meridyenler geliştirirmiştir.
B«la.rwç
(Greenwich • Londra)
Şekil 1•2: Ekvator ve Başlangıç Meridyeni'nln diğer paralel ve meridyenlere göre
ÖRNEK SORU:
Aşağdakkrkn hangisi Özel komu*
A) Non•eç'hl bahkÇ1hE ön"
gelen ü*01erİnden biri olması
B) bor mmeraWi rezer-
önem" hsnwu buhm-
C) ŞM'th twn Trop* hwn Ora Ku-
şak tanm ûrûnWirM
D) Japonya hm diş ahrmmn önemli bir kış-
E) İsviçre•nh diş sabrmm hha
MnanZnr"n
A) Norveç'in Atlas Okyanusu'na kıyısı
yerşek%rüün Emn
nm sımrhması balıkçılığı önemli bir
B) BW' m"nlerh remr•v
özel konumla ilgilidir.
seçen* ŞM M•
(18•-55• Güney)
ten-" konurn) hem Trop* hern
Orta Kuşam yer aldÖı İçin, bu kuşak.
knn tanm ûrûnWhi de yet*ebM.
D) Japmya kû-
çük ve engebeli bir ûMe Olduğu İçin M•
rımsd yeterli
E) kua ökesi Çh Nyaç
maMnm Önce İtalya limanknna uMşür•
thmzaşm
YANIT: C
—22—
COĞRAFİ KONUM
Şekil.4: 40• Kuzey enleminm gösterilişi
değerhe enErn
39' Kuzey paraleli
37' Kuzey Paraleli
36' paraleb
3
Güneyb
Yoğu
4
Örneğin Türkiye, Başlangıç paraleli Başlangıç Oluşturduğu
bölümlerin huzovdoğu parça” İçinde yer (Türkiye: Kuzey,
Doğu koordinatlarında ah'.)
İşte bir alanın Dünya üzerindeki yerinin paralel ve meridyenlerle tarurNan.
masma matematik konum denir. Matematik konunum ki temel öğesi
A Paraleller
B. Meridyenler
A Paralel ve Enlem
Dünya'yı anine kestiği varsayılan çizgilerdir. Ya da Ekvator'a pardel çiz"diğl
varsayılan çernberlere paralel denir (Şek").
Kutup Noktası
Şek": Paraleller
Coğratya I -2 Konu Soru Bankası
Parala ve enim arasmdaki farka rağrnen bu iki terkn birbMnin yerine kul.
paralellerin Özellikleri
Başlangç puald Ekvator'dur.
Edem
ney)
Şek": Kuey ve güney paralcMeri
kıneyde *yde Chnak üzere 1 vardır.
Ekvator'dan kutup noktalarına doğru paralellerin çaplan küçülür
(Dünya'nm küresel ş*ünin sonucu). Wal*rin çevre uzımh*hn Ne
pardel numaralan arasında ters orantı vardır (Tablo-1).
Paralel Uzunluğu
Çemberi
(km)
40076
39 456
37 656
34 704
30 708
20 088
6 948
Tablo-I: uzunluklarındaki değim
d*.l-baü doğrultuşunda uzuvlar.
Baz Özel İsimleri vardr; (23' 27' Kuzey Yengeç Dönencesi
ÖRNEK SORU:
L Ekvator'un büyük paralel olması
II. paralel uzunluklarının kutuplara doğru
III. 230 27' enlenWinin dönenceler Olarak
kabûl edilmesi
M para*rin kutuplarda nokta halini al-
Yukarıda paralellerle ilgili verilen bilgi.
lerden hangileri Yerin küresel şekli İle
değildi"
A) Yamıı B)Yaımz111 qıvell
E) 111 ve IV
D)lvoıv
ÇÖZÜM:
Dönencehr 23• 27 enlemlerith. Bu du-
rum Yer'in Güneş'e göre eğik Olmasıyla
İlgİNdİr, Ekmtor düzlemi İle eliptik
arasında 23' 27' İlk açı bulunur.
YANIT: B
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi paraleller İle
İlgili yanlış bir yargıdır?
A) Başlangç paraleW Ekvator•cür.
B) ParaleNer arasındaki uzaklık birbirine
C) Ekvator hariç, toplam 180 paralel var-
D) Paralellerin düzlemi İle Yar ekseni ara-
sırda 27 27 hk bir açı
E) Par*Wer birer derece aralıklarla çizilir.
ÇÖZÜM:
Kutup noknlanm birleştirdiği
Yer'in İç merkezinden geçen Yer Ekseni İle
paralellerin düzlemi araşMthkİ açı 90• dir.
YANIT: D
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı I Som Bankası
—23—
