@M.G.
BERKELEY
Berkeıey'e göre bütün biLgiLerimi2in Kaynağı deneydir. Fakat BerKeıey. deney
denince doğrudan doğruya CII ı ı Kast eder
BerKeıey'e göre bilincimizin dışında bağımsıe bir vartlğl KObüL etmek bir
çelişkidir. Çünkü KObüL edildiği takdirde obyeıerin tasarlanmadan.
düşünülmeden var 0LdüKLarını ileri sürmek demeKtir. Dışarıd0Ki obFLerin var
Oluşunu ne Kadar uğraşırsak ugraş0Lım inceıediğimi2 hep Kendi idelerimizdir.
Bundan d0Lagı varLıK, algılamadır. VarLıK duyumsanandan, 0L91Lanandan başK0
bir şey değildir.
BerKeıey bu görüşlerini 'Var otmaK, algılanmış otmaK demektir.' sö2Leri9Le
öeetLer.
Gerçek Olan 0L91Lardır.
E CONDILLRC
adlı bir bilgi
John LocKe'un empirieminden etKiLenereK duyumcuLüK sensualiem
Kuramı geliştirmiştir. Duyu algılarından Kaynaklanan gö2LemLerin bilginin
Kaynağı OLdüğü ilkesine dayalı bir duyumcutüğü benimseyen CondiLLac, tüm
bilgilerin şeKiL değiştirmiş birer duyum OLdüğunu savunmuştur. Duyu verilerinin
dışında hiçbir sonuç bilgi değildir.
3. KRİTİSİzm-ELEŞTİ2İCİLİK
Bu akımın Kurucusu Kant'tır.
KANT
Kant. empirizrn ite rasyonaLi2mi maştırmaga çatışmıştır. Kant'a göre OKıL ve
deney tek başına mutL0K vartlğl Kavramada yetersiedir. İnsan bilgisi, duyu
organlarının biLdiKLerinin 2ihin tarafından birleştirilerek bilgi h0Line
dönüştürülmesidir.
Kant'a göre iki tür bilgi vardır;
APOSTERİORİ
Duyuıar aracıLlğ19La, denegıe elde edilen bilgidir.
Doğru, zorunıu ve Kesin bilgilerdir.
APRİORİ
Deneyden gelmeyen, deney öncesi d0ğTüLüğü
zaman içinde değişebilen bilgilerdir. Kant bunlara
Kategoriler. formıar demiştir. Kategoriler on İKİ
tanedir (niceLiK, niteLiK. bağlantı, KipLiK). Bunıar
doğuştandır. Kategoriler herkeste aynıdır,
sağladıkları bilgi Kesin, tümel ve zorunLü bilgidir.
Kant'a göre ancak fenomenal
atanın bilgisi bilinebilir.
Fenomenler duyuıarıa
algılanabilen varLlKLarın bilgisidir.
Bit numen aıanın bilgisini
edinemeyiz, çünkü zihnin
Kategorilerine göre
bicimıenmemiştir ve özü gereği
gerçeği bilinemez
numen atan deneyüstü
Tanrı, ruh, öLümsü2LüK vb.
9
