l.
2.
15. - 17. YÜZYIL FELSEFESİ
Orta Çağ insanının belirmiş bir kişiliği yoktur; 0, ağırlık merke-
zini dinde bulan, Tanrı'nın etrafında dönen bir kültür sistemi
içinde belli bir görevi Olan organ gibidir. Onun anlamı da,
alınyazısını da belirleyen, kilise ile içinde bulunduğu sosyal
bölümdür. Orta Çağ'ın sosyal yapısı duruktur, herkesin bu
statik yapı içinde bir yeri vardır; inşan, içinde doğmuş olduğu
sosyal bölüm çerçevesinde kalır, kalması da gerekir, çünkü
bunun böyle olmasını Tanrı istemiştir; bundan dolayı birey
"Ben neyim? Ne olacağım?" diye sormaz; içinde bulunduğu
durum, bu soruların hazır cevabıdır. Rönesans ise insanı
evrensel bir organizmanın renksiz bir üyesi olmaktan kurtanp
onu kişiliğini arayan, benliğinin özel renklerini bütün canlılık-
larıyla ortaya koymak isteyen birey olarak yaratmıştır.
Bu parçadan aşağıdaki sonuçlardan hangisi çıkarılabilir?
A) Rönesans felsefesiyle birlikte inşan evrenin küçük bir
parçası olmaktan kurtarılarak evrenin merkezine yerleş-
tirilmiştir.
B) Rönesans felsefesi ulusal devlet anlayışlarının ortaya
çıkmaya başladığı tarihi bir dönemdir.
C) Orta Çağ felsefesi ile Rönesans felsefesinin inşan anla-
yışları birbirine benzerdir.
D) Rönesans felsefesi Orta Çağ düşüncesine başkaldırıdır.
E) Rönesans felsefesinin ortaya çıkmasında Islam felsefesi
düşünürlerinin çalışmalan etkili olmuştur.
Ona Çağ döneminde din, felsefeyi buyruğu altına alarak inancı
temellendirme görevini akla yüklemiştir. Dinin dogmatik özel-
iğinden dolayı bu dönemde felsefenin eleştirici ve sorgulayıcı
tavrı ortadan kalkmıştır. Bu baskıcı zihniyetin bir sonucu olarak
Bruno yakılmış, Galileo ise mahkemede dünyanın hareketiyle
ilgili düşüncesini inkâr etmek zorunda bırakılmıştır. Rönesans
hareketiyle birlikte felsefe, dinin emrinden kurtularak eleştirici
ve sorgulayıcı tavrını yeniden kazanmıştır. Ancak bu sefer de
din; bilim ve felsefenin buyruğu altına girmiştir. Dine karşı bir
hareket olarak ortaya çıkan Rönesans, bu kez filozoflan değil,
din adamlarını bilimin gelişmesine, yayılmasına engel oluyor
suçlamasıyla kimi ülkelerde cezalandırmıştır.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A) Din adamları ve bilim adamları benzer suçla suçlanmış-
lardır.
B) Orta Çağ'da dinin etkisiyle felsefe asıl işlevini yerine
getirememiştir.
C) Rönesans döneminde din adamlarına cephe alınmış ve
suçlanmışlardır.
D) Belli dönemlerde bilim ve din birbirini baskı altına almıştır.
E) Din ve felsefe ürettiği bilgilerle diğerinin gelişmesine katkı
yapmıştır.
27
3.
4.
5.
Test - 10
Rönesans dönemiyle birlikte yeni bir bakış açışı kazanılmış
ve din merkezli felsefenin tesirinden kurtulma başarılmıştır.
Bu yeni dönem özellikleri bakımından skolastik düşünceden
ayrılmaktadır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi Rönesans dönemi
felsefesinin bir özelliği değildir?
A)
B)
C)
D)
E)
Eleştiriye açıktır.
Dinin açıklamalarına bağlı kalınmıştır.
Düşünce otoritelerden bağımsızdır.
Gözlem ve deneysel yöntem önem kazanmıştır.
Oluşan düşünceler özgündür.
"Doğuştan ideler" derken, insanın birtakım düşünceleri dün-
yaya "hazır olarak" birlikte getirmiş Olduğunu söylemek
istemiyorum. Diyorum ki, "Tanrı vardır" , "üçgenin iç açılarının
toplamı, iki dik açıya eşittir" gibi düşünceleri geliştirebilmek
İçin insanda doğuştan bir yatkınlık vardır. Bu yatkınlık dü-
şünmeyj yöneten bir yasa gibidir. Bu yasaya göre çalışan
düşünme sayılar serisini, geometrinin kavramlarını, mantığın
ana ilkelerini, Tanrı idesini ortaya koyar böylece de yerine ve
zamanına göre değişen duyu bilgilerinin rastlantı niteliğindeki
gereçlerine bağlanmaktan kurtulur.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
A)
B)
C)
D)
E)
Doğuştan hazır bilgiler yoktur.
İnsandaki bilme yetisi doğuştandır.
Duyu verileri ile elde edilen bilgiler şüphelidir.
Bilgi konusunda akla güven duyulmalıdır.
Bilgi aklın duyulan işlemesiyle elde edilir.
Aristoteles'in metinlerine beslenen güvenin yerini olguların
doğrudan gözlemi almış, teolojik ön yargılarla Skolastik dü-
şünüş yerini ampirik verilerle doğrudan tanışklığa bırakmıştır.
Bu parçada özelliği verilen felsefe dönemi aşağıdakiler-
den hangisidir?
A) Tabiat felsefesi
C) Rönesans felsefesi
B) Skolastik felsefe
D) Aydınlanma felsefesi
E) Patrjstjk felsefe
