l. DÜNYA SAVAŞI 1914 - 1918
Wilson İlkeleri 8 Ocak 1918;
ABD Başkanı Wilson tarafından savaşn bitimine doğru 14
maddelik yayınlanan bir bildiridir. Bildirinin içeriği devletlerin
uyması gereken kurallan içerrrıektedir. ABD, İtilaf Devleri ya-
nında savaşa girmek için bu ilkelerin kabulünü şart koşmuş-
tur,
ABD'nin bu ilkeler ile amacı kalıcı banşı sağlamak ve sömürgeciliği kaldırmak-
tır. Aşıl amacı ise dünya siyasetinde Ön plana çıkarak dünya siyasetine yön
vern-ıektir.
Wilson İlkelerinin önemli maddeleri şunlardır;
2.
3.
4.
Her millet geleceğini kendisi belirleyecektir. (Self determination)
Yenen devletler yenilenlerden toprak ve savaş tazminatı almayacaklardır.
Devletlerarasında gizli antlaşmalar yapılmayacak, silahlanmaya son verilecek-
Barışl sağlamak amacıyla Cemiyet-İ Akvam (Milletler Cemiyeti) kurulacaktır.
Osmanlı Devleti ve Türkleri ilgilendiren maddeleri;
5.
6.
Türklerin çoğunlukta olduğu yerler Türklere bırakılacaktır.
Osmanlı topraklarında yaşayan azınlıklara haklar verilmelidir.
Boğazlar bütün ülkelerin gemilerine açık olacak ve garantisi bütün devletler
olacaktır.
İtilaf Devletleri ilkeleri kabul etmelerine rağmen savaştan sonra uygulamadı-
lar.
Sömürgeciliğin yıkılma teorisini ortaya atmıştır.
Wilson İlkeleri silahsızlanma adına dünyada yapılan İlk çağrıdır,
Wilson ilkeleri İtilaf Devletleri tarafından uygulanmayınca ABD, Avrupa siyasetinden
uzaklaşarak Monroe Doktrini (Etkin iç siyaset politikası) uygulamaya başlamış ve II. Dün-
ya Savaşı'na kadar bu politikasını devam ettirmiştir.
Mondros Ateşkes Antlaşması 30 Ekim 1918:
Bulgaristan savaştan çekilince Almanya ile kara bağlantısı kesilen Osmanlı
Devleti diğer cephelerde de zor durumda kalmıştı.
TARİH EL KİTABI
