Kuzey Yarımküre'de kuzeyden, Güney Yarımküre'de güneyden esen
rüzgarlar sıcaklığı düşürürken, Kuzey Yarımküre'de güneyden, Güney
Yanmküre'de kuzeyden esen rüzgarlar sıcaklığı yükseltir.
SOĞUK
Karakterli Rüzgarlar
Kuzey sektörlü rüzgarlar
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerin hangisinde Yer'in Şekfi-
nin etkili olduğu söylenemez?
A) Kalıcı kar sınırında
B) Kıyıların ortaEma sıcaklığında
C) Akarsa.un yukan çığırındaW sü-
D) Deniz tuzluluk oranında
E) Yerleşme üst sımnn&
ÇÖZÜM:
Akarsuyun kaynağım aldığı yukarı çığırın-
daki donma süresinde yükselti, baki,
karasaMk gibi Özel konum faktörlerinin et.
iğ:LIÂQ
HarJta•5.• Termik Ekvator ve Yer Ekvatoru
Ekvator (meridyenlerin en sıcak noktalarını birleştiren eğri) İle
Yer Ekvator'u çakışmaz (Harita-5).
Bu durun, Kuzey Yarunkûrdde karaların yüzölçümünün fazla olması ve
okyanus akıntıları He Hgiüdir.
ÖRNEK SORU:
71/1*
71/1.
LODOS
YILDIZ
KIBLE
KES ŞLEME
Güney sektörlü rüzgarlar
SICAK
Karakterli Rüzgarlar
Şekil•4: Türkiye'de etkili Olan kuzey ve güney sektörlü rüzgarlar
Sıcaklık Enlem İlişkisine ters düşen Örnekler:
Normal koşullarda Ekvator'dan uzaklaştıkça sıcaklığın düşmesi gerekir. Ya
da aynı enlem üzerindeki noktaların sıcaklıklarının birbirine yakın olması
gerekir. Ancak bazı etmenler (yükselti, okyanus akıntıları vb.) enlem etkisi-
ni bazen değiştirebilir ve Ekvator'dan uzaklaştıkça Sıcaklık yükselebilir ya
da aynı enlemlerde birbirinden çok farklı sıcaklık değerlerine rastlanabilir.
Kuzeybatı Avrupa kıyılarının kış Sıcaklıkları, Orta Avrupa ülkelerindeki kış
sıcaklıklarından yüksektir. Bu duruma yol açan etken Kuzeybatı Avrupa
kıyılarında Gülistream sıcak Su akıntısının, Orta Avrupa ülkelerinde İse
kişi daha
ÖRNEK SORU:
YANIT: C
Malatya
387 -c
karasalllğın etkili olmasıdır.
10'C
Kuzey
Kuzey
Harİla•4: Okyanus akıntılarrmn sıcaklığa etkisi
504-600 enlemleri arasında yer alan İngiltere kıyılarında sıcakhk değer-
lerj aynı enlemlerdeki Kanada'nın doğu kıyılarından yüksektir. Bu duru-
ma yol açan neden Okyanus akıntılarıdır (Harita-4).
CoğraÖ•Z -2 Kanu Anlatmh İ Som Bankası
Türkiye'nin aşağıdaki coğrafi Özellik•
terinden hangisi enlem etkisiyle açık.
la namaz?
A) Kuzeyden esen rüzgarlarm sıcak-
lığım düşürmesi
B) "deniz'de orman üst Stmnmn Kara-
deniz'e göre thha yüksek ofrnay
C) Ege'de kuzeye doğru deniz
orammn azalmay
D) Antalya 'da deniz turizmi süresinin
Samsun'a göre ınun olması
E) İç Anadolu Bölgesrnden Doğu Arz-
dolu Bölgesi'ne doğru SICakhk Ortak-
maknmn azalması
ÇÖZÜM:
İç Anadokl'dan Doğu Anadolu'ya doğru
yüEemnin artmasına bağfi olarak sıcakhk
azalır. Bu durum etkkİyIe çeüşğ
Özel konumla açıklanır.
YANIT. E
Yaklaşık aym erdenl üzerinde yer alan İzmir, Malatya ve Van'ın yıllık
sıcaklık ortalamaları oldukça tukhdır.
durum, merkezlerin yükseltilerinin farklı olmasıyla İlgilidir.
J -21 •c
Kayseri
Samsun'un Kayseri'ye göre daha kuzeyde yer almasına rağmen ocak
ayı sıcaklık ortalaması daha yüksekür.
Bu dürüm, büyseri'nin kara içerisinde, Samsun'un deniz kıyısında yer
*naşi İle NgNİdİr.
—130—
12•cıv
Yukarıda enlemleri verilen kentlerden
hangilerinin yıllık sıcaklık değerlerinin
farklı olması sıcaklık • enlem İlişkisine
ters düşer?
A) iven
B)lvelll
C)" veıv
D)11veV E) ıvvev
ÇÖZÜM:
Normal koşullarda Ekvator'dan uzaklaş-
tlkça sıcaklığın düşmesi ya da aynı enlem
üzerinde yer alan merkezlere güneş Işın-
lanmn yera düşme açısının aynı olması
nedeniyle aynı enlem üzerinde noktaların
sıcakhklanmn birbirine yakm olması gere-
kir.
Ancak sıcaklık üzerinde yalnızca enlemin
etkisinden söz edemeyiz Yükselti, denize
göre konum, karasalllk, okyanus akıntıları
gibi etmenler nedeniyle aym enlemde bir-
birinden çok farklı sıcaklık değerlerine
rastlanabilir, I ve III nolu merkezlerin aym
enlem üzerinde yer almalarına karşın I nolu
merkezin deniz kıyısında yer alması ve
Gulfstream sıcak su akıntısının da etkisiyle
daha İçeride yer alan ve deniz etkisinden
uzak Olan III nolu merkezden sıcak olması-
na neden Olmuştur. Bu durum sıcaklık-
enlem İlişkisine ters düşmektedir.
YANIT: B
Coğra$•a 1-2 Konu / Soru Bankası
