Küreselleşen Dünyada Yaşanan Bazı Gelişmeler
gar*
1. Orta Doğu'da Yaşanan Su Sorunu
Orta Doğu'nun başlıca su kay-
nakları: Dicle, Fırat, Asi, Şeria
ve Nil nehirleridir. Bu nehirle-
rin kaynaklarının ve denizle-
re döküldükleri yerlerin fark-
11 ülkelerin topraklarında bu-
lunması bölgede bir şu soru-
nunun ortaya çıkmasına yol
açmıştır.
Örneğin zengin su kaynakla-
rına sahip olan Golan Tepe-
teri İsrail-Suriye arasında ça-
tışma nedenlerinden biri ol-
muştur.
Türkiye-Suriye-Irak arasındaki ilişkiler 1920-1960 yılları arasın-
da olumlu iken, 1970'li yılların başlarından itibaren Türkiye'nin
GAP'ı (Güneydoğu Anadolu Projesi) uygulamak üzere çalışmala-
ra başlaması, Dicle ve Fırat nehirlerinden yararlanan Suriye ve
Irak tarafından tepkiyle karşılanmıştır.
Böylece Dicle ve Fırat'ın sularının kullanımı ve paylaşılmasından
doğan "Su Sorunu" ortaya çıkmıştır. Türkiye ise Fırat Nehri'nden,
Suriye'ye saniyede 500 metreküp su bırakmayı kabul etmiş, ay-
rica Fırat ve Dicle'nin suyunu Arap Yarımadası'na kadar akıtacak
"Barış Suyu Projesi"ni ortaya atmıştır. Türkiye'nin su sorununu
aşmaya yönelik çalışmaları Suriye'nin paylaşım stratejisi nedeniy-
le bir sonuç vermemiştir. Ayrıca Fırat Nehri üzerinde "Birecik Ba-
rajı"nın yapılmaya başlanması Suriye'nin, Dicle üzerinde "Ilısu
Barajı"nın yapılması Suriye ve Irak'ın tepkilerine neden olmuştur.
2. Dünyada Yaşanan Bilimsel, Teknolojik Gelişmeler ve
Etkileri
' ¯ Günümüzde insanları etkileyen, bilimsel alanda
devrim niteliğindeki en önemli gelişme "nano-
teknoloji”dir. Nanometre; bir metrenin milyarda
biri ölçüsünde bir uzunluğu temsil eder. Bu tek-
nolojinin ana teması bir maddenin bir mikromet-
reden küçük bir ölçüde kontrolüdür. Bu teknolo-
ji sayesinde çok küçük makineler yapılabildiği gi-
bi "akıllı" malzemeler üretilerek beyin damarları-
nın, dişin vb. içine yerleştirilebilmektedir. Nano-
teknoloji ürünü çipler ve özel donanımlar ile can-
II organizmalar uzaktan kontrol edilebilmektedir.
Nanoteknolojinin günlük hayata soktuğu ürünler arasında; kir tut-
mayan duvar boyaları, küvet ve lavabolar; kirlenmeyen, ıslanma-
yan ve ütü gerektirmeyen kumaşlar, bakteri ve mikropları öldüren
filtreler ve çeşitli yüzeyler, el ve yüz kremleri, mantarları ve bakte-
rileri öldüren çoraplar yer almaktadır.
1954'te ilk başarılı böbrek naklinden sonra organ
ve doku nakliyle ilgili çalışmalar özellikle 1980
sonrasında hız kazanmıştır. Bu çalışmalar sonu-
cunda İse 1996da "Dolly” adl verilen koyun kop-
yalanmıştır. Ülkemizde de 2007 yılında "Oyalı"
adı verilen ilk koyun kopyalanmıştır.
1933'te Sowetler Birliği'nde Yu Yu Voranay tarafindan insan-
dan insana ilk organ nakli gerçekleştirilmiştir. 1966'da pankre-
as, 1967'de karaciğer ve kalp nakli, 1998'de el nakli ve 2005'te
kısmi yüz nakli başarılı bir şekilde yapılmıştır.
1986'daki Ukrayna'da yaşanan Çernobil Kazası
sonrası çevre sorunlarına duyarlılık artmıştır. ABD
ve Batı Avrupa ülkeleri; yağ kullanımını azaltmak,
çöpleri yeniden işlemek, su ve enerji tüketiminde
- tutumlu davranılmasını sağlamak İçin "yeşil dos-
tu" politikalar izlemeye başlamışlardır.
Bu dönemde bilişim sistemlerinin gizlilik, bütünlük veya erişebilir-
İğini ortadan kaldırmak amacıyla herhangi bir yerdeki kişi, kurum
veya bilişim sistemine karşı yapılan saldırı anlamına gelen "siber
saldın" kavramı ortaya çıkmıştır.
Dünya çapında yaygın bir kullanım alanına ulaşan "Genel Ağ" ile
mekân kavramı önemini yitirmiştir. Bilginin aktarılması veya bil-
giye ulaşmak, bir parmağın tuşa basması kadar anlık bir faaliye-
te dönüşmüştür.
"Wikıleaks", Julian Assange tarafindan 2006'da
radikal şeffaflık adıyla dünya genelinde yapılan
yolsuzlukları, ülke veya kurumların yaptığı çirkin
işleri yayınlamak için kurulmuş bir sitedir. Bu site
ilk olarak Kenya'da bulunan Scientology Kilisesine
dair belgeleri ifşa etmiştir. Ayrıca NSA (Amerikan
Ulusal Güvenlik Ajansı) kanunsuz izlemeleri dün-
ya çapında skandal boyutlara ulaşmıştır.
3. Arap Baharı
Arap Baharı, Muhammed Buazizi adında bir gencin kendisine
yapılan bir haksızlık sonucu kendisini yakmasıyla ilk olarak Tu-
nus'ta başlamış, kısa süre içinde Mısır, Libya ve Yemen'de yö-
netimlere karşı bir isyana dönüşmüştür.
206
Arap Baharı'nın ülkeleri etkisi altına almasında; bölgedeki mark
da yönetimlerinin, aşiret ve mezhep merkezli toplum yapısının,
toplumsal çatışmaları artırması, bölgedeki yer altı zenginlikleri-
ne karşılık, işsizlik oranındaki artış devlet idarecilerinin yolsuzluk
ve rüşvete karışmaları, tek partinin veya tek adam yönetimleri-
nin devleti yönetmesi, muhalefetin gelişmesine engel olunması
ve Arap ülkeleri halklarının eğitim seviyelerinin yükselmesi, ça-
ğın gereklerine uygun iletişim araçlarını kullanmaları ve halkın bu
yollarla çok kısa sürede organize olmaları etkili olmuştur.
Arap Baharı'na "Twitter ve Facebook Baharı" da denilmiştir.
Ayrıca Gürcistan'daki olaylara Gül Devrimi, Ukrayna'dakine Tu-
runcu Devrim, Çekoslovakya'dakine de Prag Baharı denilmiştir.
Arap Bahan sonucunda Tunus Devlet Başkanı Zeynel Abidin bin
Ali, ülkesini terk etmiş, Mısır'da Hüsnü Mübarek yargılanıp hapse-
dilmiş, Libya'da Muammer Kaddafi öldürülmüştür. Yemen'de Ab-
dullah Salih iktidarı bırakmış ve Suriye'de ise Beşar Esad gösteriler
karşısında koltuğunu terk etmeyince ülke iç savaşa sürüklenmiştir.
Mısır'da Hüsnü Mübarek devrildikten sonra ülkenin başına seçim-
le Muhammed Mursi gelmişse de 23 Temmuz 2013'te ülkenin Ge-
nelkurmay Başkanı Abdülfettah el Sisi darbe yaparak devlet başka-
nı olmuş ve Muhammed Mursi yargılanarak hapse atılmıştır. Mu-
hammed Mursi kendisine yönelik tüm suçlamalardan beraat et-
miştir. Bu esnada Mısır halkı darbe yönetimine karşı "Tahrir Mey-
danı"nı doldurmuş, eylem yapan halkın üzerine darbeci askerlerin
ateşi sonucu Esma el-BiIteci hayatını kaybetmiştir. Bu olay Sisi'ye
karş uluslararası muhalefetin başlamasına neden olmuştur,
4. Dünyayı Etkileyen Küresel Sorunlar
Küresel Isınma
Yetersiz Beslenme
Kyoto Protokolü
Çevre Kirliliği
Uluslararası Terör
Nüfus Artışı ve İşsizlik
Salgın Hastalıklar
Küresel ısınma bir veya birkaç devletin çabası ile çözülebilecek bir
sorun olmaktan çok bütün devletlerin iş birliği ile çözülebilecek bir
sorundur. Bunun için "BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi"-
ne (BMIDÇS) bir ek niteliğindeki "Kyoto Protokolü" hazırlanmış-
tır. Aralık 1997'de Japonya'nın Kyoto şehrinde görüşülmeye baş-
lavan protokol, Şubat 2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye
30 Mayıs 2008'de protokolü imzalayacağını açıklamış ve 13 Mayıs
2009'da imzalamıştır.
5. Dünyayı Etkileyen Salgın Hastalıklar
Kırım•Kongo Kanamalı
SARS (Akut solunum Yolu
AIDS
Ateşi Hastalığı
HEPATİT
Kuş Gribi
Yetmezliği Sendromu)
A (HİNİ) Virüsü
(Domuz Gribi)
Corona Virüs
(COVID-19)
instagram.com/copysinav
