Küreselleşen Dünya-SSCB'nin Dağılması
Leonid Brejnev
Helsinki Nihai Senedi
Mikhail Gorbaçov
Glasnost
perestroika
Stanislav Petrov
Dünya Vatandaş
Boris Yeltsin
RUSYA FEDERASYONU
çth HALK
SKB
Stanislav Petrov
26 Kasım 1983'te ABD ile
SSCB nükleer savaşın eşi-
ğinden dönmüştür. Mos-
kova yakınlarında bulunan
Serpukhov-15 İstasyonun-
da Rus erken uyarı füze sis-
temi, ABD tarafından beş
adet kıtalararası balistik fü-
ze gönderildiğini tespit et-
mİştİr. Ancak bu uyarının
hata olduğunu anlayan Sta-
nislav Petrov adındaki ko-
mutan herhangi bir giri-
şimde bulunmamış, ilerle-
yen saatlerde bu olayın gü-
neş Işığı yansımasından kay-
naklandığı anlaşılmıştır. Pet-
rov dünyayı olası bir nükle-
er savaşın eşiğinden dön-
dürdüğü için 2004 yılında
kendisine "Dünya Vatan-
daşl” ödülü verilmiştir.
Stalin'den Gorba ov'a
1 • Stalin 1953'te öldükten sonra iktidara, oldukça uzun bir mücadelenin sonunda, 1957'de, Nikita Kruşçev geçmiştir. Kruşçev Döne-
mi'nde Doğu-Batı münasebetleri Stalin Dönemi'nden çok daha sert geçmiştir. Kruşçev bir saray darbesi ile 1964'te iktidardan dev-
rilmiş yerine, 18 yıl iktidarda kalacak olan Leonid Brejnev geçmiştir.
• Brejnev Dönemi'nin en önemli olayı ise, Doğu yahut Sovyet Bloku'nun içeriden sarsılmasına sebep olan ve 1 Ağustos 1975'te 35
ülkenin imzaladığı Helsinki Nihai Senedi veya Helsinki Deklarasyonu olmuştur. Brejnev'den sonra önce Yuri Andropov 15 ay ikti-
darda kalmış, daha sonra ise 13 iktidarda kalabilecek olan Konstantin Çernekov geçmiştir. Çemekov'un ölümünden sonraki süreç-
te İse MİkhaİJ Gorbaçov iktidara gelmiştir.
• Mikhail Gorbaçov Ocak 1987'de açıklık ve yeniden yapılanma programlarıyla, komünist iktidarın tepki çeken baskıcılığını, demok-
ratik bazı uygulamalarla halk egemenliğine yaklaştırmak için "Glasnost” u, kasım ayında ise ekonomik yapıda radikal değişikliklerle
ülke ekonomisini canlandırmayı, ekonomiye yeni bir dinamizm kazandırmak için "Perestroika”yı açıklamıştır.
Sovyet veya Sosyalist Blok'un temellerini sarsan gelişme Helsinki Nihai Senedi iken, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının itici gücü ise
olmgşwr.
201
SSCB'nin Da-
Gorbaçov, SSCB içindeki Letonya, Estonya ve Litvanya'da başla-
yan bağımsızlık hareketlerine çözüm bulmak için Aralık 1990'da
"Egemen Devletler Birliği Antlaşması" fikrini ortaya atmıştır. Bu-
na göre, SSCB'ye bağlı cumhuriyetlerdeki bağımsızlık ilanlarına
karşı Gorbaçov'un gerekli tedbirleri almadığını düşünen ve bu
antlaşmaya karşı olan ordu içindeki bazı komutanlar, bakanlar ve
KGB liderinin aralarında bulunduğu bir grup, 18 Ağustos 1991 gü-
nü Gorbaçov'a karş bir darbe yapmıştır, Ortaya çıkan bu karışıklık-
lardan yararlanan SSCB'ye bağlı cumhuriyetlerin tamamına yakı-
nı bağımsızlıklarını ilan etmiş ve SSCB yıkılmıştır. Devlet başkanlığı
görevine bir süre daha devam eden Gorbaçov, 25 Aralık 1991'de
bu görevinden de istifa etmiş ve yerine Boris Yeltsin geçmiştir.
instagram.comiçopysina
