OSNL4NL1 KÜLTÜR VE UYGARLIĞI
Ehl-i Hiref
ARİ
DERS
OT
Çeşitli el sanatları örnekleri için (minyatür, tezhip, hat vb.) desen hazırlayan sanatçılara "nakkaş” adı verilirdi. Bu
sanatçılar "Ehli Hiref" olarak adlandırılan sanatkâr teşkilatının üyesiydiler.
Bir saray örgütü olan "Ehli Hiref" çeşitli sanatçı gruplarından oluşturulmuştu. Bu teşkilatın en önemli bölükle-
rinden biri olan nakkaşlar, yalnız kitap sanatıyla ilgili faaliyetlerle sınırlı kalmaz, devlete ait binaların kalem işi
desenlerini de hazırlar ve uygularlardı.
Yükselme Dönemi'nin En Ünlü Nakkaşları
Fatih Sultan Mehmet XV. yüzyılda Avrupa'dan ressam getirterek resimlerini yaptırmıştır. Bu ressamlar Saray
minyatür ustalarını da etkilemiş, Nakkaş Sinan Bey "Gül Koklayan Fatih" portresini yapmıştır. Böylece Osmanlı
minyatürlerinde portre görünümüne geçiş başlamıştır.
XVI. yüzyılda, en parlak dönemini yaşayan minyatür sanatı; yabancı ressamların etkisinden kurtulmuş, bu dö-
nemde kent, manzara, olay tasvirleri sıkça işlenmiştir. Dönemin en önemli nakkaşı Matrakçı Nasuh'tur.
6 XVIII. yüzyılın en ünlü sanatçısı Levni, mekânda derinlik, yüzlere anlam verme gibi yenilikler getirmiş; yapay,
yaldızlı, canlı renkler yerine doğal renkleri minyatürlerine yansıtmıştır.
XIX. yüzyılda Batı örnek alınarak açılan askerî ve teknik okullarda ilk kez resim derslerinin verilmeye başlanması
ve ilk ressamların yetişmesiyle minyatür sanatı önemini kaybetmeye başlamış, yerini zamanla Batı resim tekni-
ğiyle yapılmış yağlı boya tablolara bırakmıştır.
Osmanlının En Önemli Hattatlan
Hat sanatı Osmanlılar zamanında çok ilerlemiş, estetik bir görünüm kazanarak adeta Batı resim sanatındaki
tabloların yerini almıştır. Şeyh Hamdullah, Ahmet Karahisarî ve Hafiz Osman önemli hattatlardandır.
Müzik
XVII. yüzyılda ise Ömer Bey, Hafiz Post, Mustafa Itrî Efendi gibi önemli bestekarlar yetişti. Itrî, musikimize Neva-
kâr makamını kazandırdı. XIX. yüzyılın en önemli bestekârları İsmail Dede Efendi, Dellâlzade İsmail Efendi, Meh-
met Zekai Dede, Hacı Arif Bey, Şevki Bey ve Tanburî Cemil Bey'di.
Aynca 1826'da Enderun'da musiki okulunun kapatılması ve Mehterhane'nin de dağılmasıyla İtalyan Donazetti
başkanlığında (1831) Mızıka-yı Hümayun kurulmuş ve Batı tarzında müzik akımım geliştirilmeye çalışılmıştır.
1908'de de Batı tarzında "Darülelhan" adı altında konservatuvar kuruldu.
Bunun yanında Osmanlı padişahlarından da önemli musikişinaslar yetişmiştir: II. Murat, II. Bayezit, IV. Murat, II.
Mustafa, III. Ahmet, III. Selim, II. Mahmut bunlara örnek verilebilir. III. Selim "Suzi dilara” makamını keşfetmiş
ve besteler yapmıştır.
www.dizgikitap.com
215
şDLYALÇiN
