@KuasarNemesis
9
ÖSYM
Ne Sordu
İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
8. Günlerden bir gün Çinliler kendi aralarında konuştular.
"Hatun Dağı'nın tüm varlığı, bütün mutluluğu Kutlu Dağ
denilen bir kaya parçasına bağlıdır. Eğer Türkleri zayıf-
latarak yıkmak istiyorsak bu kayayı onların elinden al-
mamız gerekir.” dediler. Bu konuşmadan kısa süre son-
ra bir Çin prensesini Uygur hakanıyla evlendirdiler ve
bunun karşılığında o kayanın kendilerine verilmesini is-
tediler. Genç Uygur hakanı bu isteği düşünmeden ka-
bul etti. İşte ne olduysa o zamandan sonra oldu. Halk
bir daha hiç rahat yüzü görmedi. Nehirler kurudu, gölle-
rin suları buharlaşıp gitti. Topraklar çoraklaştı, ürün ver-
mez oldu. Aradan günler geçti. Sonunda bütün yurtta
canlı cansız, evcil yaban, çoluk çocuk kim varsa hepsi
bir ağızdan "Göç! Göç!” diye bağrışmaya başladı. Yolla-
ra koyularak yuvalarını geride bıraktılar. Hiç bilmedikle-
ri ülkelere doğru göç etmeye başladılar. Uygurların baş-
larına gelen bu hadisenin acısı dilden dile dolaştı. Ye-
ri geldi ozanların kopuzunda hayat buldu, yeri geldi ka-
lem ehli kimselerin kitaplarında silinmemek üzere kâğı-
da işlendi.
Bu parçada destanın oluşumuyla ilgili aşağıdaki
"gerekli şart ve safhalardan” hangisi hakkında bilgi
10. (l) MÖ 745 yılında Moğolistan'da Göktürk Devleti'ni yıkarak
bağımsız bir devlet kuran Uygurlar, bu bölgede hem taş ya-
zıtlar dikmiş hem de kütük basması denilen tahta harflerle
kâğıt üzerine basılı eserler vermişlerdir. (II) Uygur metinle-
rinin genel özelliği Maniheizm ve Budizm temalı olmalarıdır.
(III) Bu metinler içinde Sekiz Yükmek, Irk Bitig, Kalyanamka-
ra Hikâyesi, Altun Yaruk ve Aprın Çur Tigin günümüze kadar
ulaşmıştır. (IV) Günümüze ulaşan yazılı eserler 18 harfli Uy-
gur alfabesiyle yazılmıştır. (V) Metinler Moğolca ya da Çin-
ceden çeviri metinler şeklindedir.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde bir
bilgi yanlışı vardır?
C) III
D) ıv
z
z
ö
yoktur?
A) Çekirdek dönem
C) Kahramanın ortaya çıkışı
B) Sözlü gelenek
D) Destan anlatıcısı
11. (I) Mani dininin yanı sıra, Uygurların bir bölümü Budizm'den
etkilenerek bu dini seçmişler, ayrıca Çin ve Hint kültü-
rü etkisi altında kalıp daha sonra kullandıkları Göktürk al-
fabesini de bırakarak 18 harfli Uygur alfabesini kullanmış-
lardır. (II) Uygurlardan günümüze ulaşan yazma ve bas-
ma yapıtların önemli bir bölümü, Budizm'le ilgili çevirilerdir.
(III) Turfan bölgesinde bulunan Uygur eserlerinin bir kısmı
yazma, bir kısmı ise basılı metinlerdir. (IV) Budist Uygurlar-
dan kalan manzum eserler, Manici Uygurlara ait şiirlerden
daha fazladır. (V) Hemen hemen tamamı dinî içerikli olan
Budacı ya da Burkancı şiirler genellikle beyitler hâlinde ya-
zılmışlardır fakat Budizm'i öğretmek amacıyla yazıldıkların-
dan, şiirsellikten uzak, didaktik parçalardır.
Bu parçada numaralanmış yerlerin hangisinde Uygur
metinleriyle ilgili verilen bilgide yanlışlık yapılmıştır?
C) III
D) ıv
9.
E) Yazıya geçirilme
2022 AYT
Aşağıdakilerin hangisinde Türk destanlarının sıralanı-
şında kronolojik bir yanlış yapılmamıştır?
A) Yaratılış s— Oğuz Kağan — Şu — Bozkurt — Göç
B) Yaratılış — Alp Er Tunga — Ergenekon - Attila — Türeyiş
C) Şu — Attila — Göç — Bozkurt - Ergenekon
D) Alp Er Tunga — Oğuz Kağan — Bozkurt — Türeyiş — Göç
E) Oğuz Kağan — Alp Er Tunga — Attila - Bozkurt - Türeyiş
12. İlk yazıt 720-725 yılları arasında dikilen ---- Yazıtı, Göktürk
hanlarına vezirlik eden Tonyukuk tarafından yazdırılmış olup
aynı boyda yan yana dikilmiş iki taştan ibarettir. ikinci yazıt
tarafından küçük kardeşi
adına dikilmiştir.
732 yılında
Üçüncü yazıt ise 735 yılında
adına oğlu tarafından dikil-
miştir. Yazıtın üç yüzü Türkçe, bir yüzü Çince yazılmıştır.
Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakile-
rin hangisinde verilenler getirilmelidir?
A)
B)
C)
D)
E)
Bilge Kağan, Tonyukuk, Kültigin, Bilge Kağan
Tonyukuk, Bilge Kağan, Kültigin, Bilge Kağan
Bilge Kağan, Kültigin, Bilge Kağan, Tonyukuk
Kültigin, Tonyukuk, Bilge Kağan, Bilge Kağan
Bilge Kağan, Tonyukuk, Bilge Kağan, Kültigin
z
49