@KuasarNemesis
Nazım Biçimleri, Türleri
6.
7.
8.
I. Dinî temellere bağlı tekke edebiyatı nazım türlerinden
ilahilerin Alevi-Bektaşi âşıklarınca yazılanlarıdır.
II. Konusu genellikle tasavvuftaki vahdet-i vücud, Ale-
vi-Bektaşi ilkeleri, tarikat kurallarıyla ilgilidir.
III. Dili sade bir Türkçe olan bu nazım türü, biçim olarak
koşmaya benzer.
IV. Dörtlükler hâlinde hece ölçüsünün 7, 8, 11'li kalıplarıyla
ile ya da az da olsa aruzla yazılanlara rastlanmaktadır.
V. Din büyüklerini övmek için yazılan bu şiirlerde ciddi bir
üslup benimsenir.
"Nefes" türü ile ilgili numaralanmış bilgilerin hangisinde
bir yanlışlık yapılmıştır?
9.
l.
II.
IV.
V.
Özellikle türkülerde tekrar edilen bölüm (kavuştak)
Âşıkların şiirlerinin toplandığı defter (cönk)
Âşıkların mahlaslarına verilen ad (tapşırma)
Divan edebiyatındaki gazelin içerik bakımından âşık
edebiyatındaki karşılığı (koşma)
Tanrı ve onun kurallarıyla alay ediyormuş gibi görünen
tasavvuf şiirleri (devriye)
Numaralanmış cümlelerin hangisindeki açıklama ayraç
içindeki kavramla uyuşmamaktadır?
i
z
z
C) III
D) ıv
C) III
Bir odası vardır gayet küçücek
Kendi aklı sıra keyf yetirecek
Bir çanağı yoktur ayran içecek
Kahveyi bulunca fincan beğenmez
D) ıv
Bu dörtlük aşağıdaki nazım türlerinin hangisinden alın-
mış olabilir?
A) Koçaklama
B) Güzelleme
C) Ağıt
D) Taşlama
E) Nefes
10. Gazel, bir Arap edebiyatı nazım biçimi olmasına rağmen Türk
edebiyatına bağımsız bir nazım biçimi olarak İran edebiyatı yo-
luyla girmiştir. Gazel, beyitlerle yazılır. Birinci beyit musarra,
yani dizeleri birbiriyle uyaklıdır. Öteki beyitlerin ikinci dizeleri
birinci beyitle uyaklıdır. Gazelin uyak düzeni aa-ba-ca şeklin-
dedir. Gazelin ikinci beytine hüsn-i makta adı verilir.
Bu parçada altı çizili bölümlerin hangisinde bilgi yanlış-
İğ! yapılmıştır?
Söğüdün yaprağı narindir narin
İçerim yanıyor dışarım serin
Sana yar bulunur ben Allah kerim
Kınalı topuklar suya mı değdi
Çeşmenin başında aklımı çeldi
Menengiç dalından odun olur mu
Türkmen mayasından kadın olur mu
Bir kere sevmenin tadı olur mu
Kınalı topuklar suya mı değdi
Çeşmenin başında aklımı çeldi
Bu dizelerin nazım biçimiyle ilgili verilen aşağıdaki bil-
gilerin hangisinde yanlışlık yapılmıştır?
A) Birinci bölümü, asıl sözlerin bulunduğu "bent" adı verilen
bölümdür.
B) İkinci bölüm bentlerin sonunda yinelenen nakarattır. Bu
bölüme "bağlama” ya da "kavuştak" denir.
C) Halk arasında heyecan uyandıran olaylarla ilgili yakılan
bu nazım biçimleri bestelenir, zamanla yurdun her köşe-
sine yayılır.
D) Bölgelere, konularına, ezgilerine göre değişik isimler alır.
Buna göre bu biçimin hoyrat, oturak, kırık gibi türleri vardır.
E) Aruz ölçüsünün tercih edilmediği, hece ölçüsünün yalnız-
ca on birli kalıbıyla yazılan bir biçimdir.
C) III
D) ıv
11.
Aşağıdaki dörtlüklerden hangisi bir semaiden alınmıştır?
A)
B)
C)
D)
E)
Nice sultanları tahttan indirdi
Nicesinin gül benzini soldurdu
Nicelerin gelmez yola gönderdi
Bir ayrılık, bir yoksulluk, bir ölüm
Bize nisbet mi sultânım
Adûlarla salınırsın
Yusuf misli misin cânım
Sevildikçe alınırsın
Yürü bre Bulgar dağı
Hemen dağlar sende m'olur
Yaylalı sünbüllü yurtlar
Büyük evler sende m'olur
Manav oldum elma armut tez çürür
Cambaz oldum ip üstünde kim yürür
Kasap oldum her gün gözüm kan görür
Yüreğim bayıldı kana bakarken
Ben havada uçar iken av ile tuttun beni
Ben pahamı bilir iken bir pula sattın beni
Ne kapunda kul eyledin ne azad ettin beni
İndim yarin bahçesine gülleri fincan gibi
Gendanında üç beni var deliksiz mercan gibi
35