@KuasarNemesis
İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
7.
8.
Aşağıdakilerden hangisinde verilen açıklama ayraç
içindeki destan ile ilgili değildir?
A) Destanda bir savaş sonrasında sağ kalan birkaç Türk'ün
sarp dağlarla çevrili bir ovaya sığınmaları, burada çoğal-
diktan sonra da dağın demir kısmını eriterek tekrar bü-
yük bir millet olmaları anlatılmaktadır. (Ergenekon)
B) Destanda iki ağacın gökten gelen bir ışığın etkisiyle ha-
mile kalmaları, ardından beş çocuk doğurmaları, sonra
da bu çocuklardan birinin Uygurların hükümdarı olması
anlatılmaktadır. (Türeyiş)
C) Uygur ülkesine refah, sağlık, başarı ve bereket getiren
kayanın Çin'e götürülmesinden sonra ülkenin türlü fela-
ketlerle karşılaşması anlatılır. (Göç)
D) Destanda, Türklerin, bir katliamdan sağ kurtulan bir be-
bekle, onu büyüten dişi bir kurttan türemeleri anlatılmak-
tadır. (Bozkurt)
E) Bu destanda Saka (İskit) Türklerinin MÖ 7. yüzyılda ya-
şadığı düşünülen hükümdarının hayatı, kahramanlıkları,
mücadeleleri ve ölümü anlatılmaktadır. (Şu)
Şu Destanı'ndan alınan parçaların hangisinde Türk des-
tanlarına özgü bir motif yoktur?
A) Genç kağan Şu, habercilerin sözlerini dinlemez gibi gö-
ründü. Çünkü daha önceden, en güvendiği yiğitlerden
kırk kişiyi seçmiş, Hucend Irmağı kıyılarına gözcülük et-
sinler diye göndermişti.
B) Gündüzün hazırlık yapılmadan gece vakti göçün başla-
maşından korktular. Ellerine ne geçtiyse toplayıp bulabil-
dikleri atlara atlayan millet, kağanla birlikte yola düştü.
C) Zülkarneyn'in öncü birliklerine bir gece baskını yaptılar.
Baskın çok kanlı oldu. Bir ölüm kalım savaşı yapıldı. Zül-
karneyn'in öncü birlikleri bozguna uğradılar. Türk erlerin-
den biri, Zülkarneyn'in çerilerinden birini tek kılıç vuru-
şuyla ikiye böldü.
D) Çerinin kemerine bağladığı altın torbası parçalandı; için-
deki altınlar yere saçıldı, çerinin kanıyla kızıla bulandı.
Ertesi gün, gün ışıkları bu kanlı altınları parlattı. Bunu gö-
ren Türk erleri birbirlerine bakıp "Altın kan! Altın kan!” di-
ye bağrıştılar.
E) O günden sonra, bu baskının yapıldığı yerin yakınında
bulunan mağaraya Altın Kan (Altun Han) dendi. Baskın-
dan sonra Şu Kagan ile Zülkarneyn daha savaşmadılar,
barış yaptılar.
9.
10.
z
z
Bolu Beyi, güvendiği ve sevdiği seyislerinden biri olan Yu-
suf'a: "Çok hünerli ve değerli bir at bul." emrini verir. Seyis
Yusuf, uzun süre Bolu Beyi'nin isteğine göre bir at arar. Bü-
yüdüklerinde istenen niteliklere sahip olacağına inandığı iki
küçük tay bulur ve bunları satın alır. Bolu Beyi, bu zayıf tay-
ları görünce çok kızar ve seyis Yusuf'un gözlerine mil çekil-
meşini emreder. Gözleri kör edilen ve işinden kovulan Yusuf,
zayıf taylarla birlikte evine döner. Oğlu Ruşen Ali'ye talimat
verir ve tayları büyütür.
Bu parça aşağıdaki destanların hangisinden bahset-
mektedir?
A)
Batta/ Gazi Destam
B)
Saltuk Buğra Han Destanı
C)
Danişmentname
D)
Köroğlu Destanı
E)
Genç Osman Destanı
I. Türk destanlarının belli bir derleyicisi yoktur bu yüzden
Türk destanlarının bugün elimizde bulunan parçaları çe-
şitli kaynaklardan derlenmiştir.
II.
Türk destanlarından bir kısmı, Türk araştırmacılar tara-
fından, halk dilinde yaşayan destanların derlenip yazıl-
maşıyla elde edilmiş; bir kısmı ise eski Çin, Arap, İran,
Bizans ve Batı kaynaklarında bulunmuştur.
Bugüne kadar yapılan çalışmalarla adları ve bazı parça-
ları belirlenen Türk destanları, atlı göçebe medeniyeti-
nin hayat karşısında aldığı tavrı, hayat felsefesini ve ide-
al insan tipini temsil eden eserlerdir.
"Destan" ile ilgili yukarıda verilen bilgilerin hangileri
doğrudur?
A) Yalnız I
D) il ve III
C) ı, il ve III
E) Yalnız II
11. Beş yıl boyunca büyük fetihler yaparak İran şahlığını sürdü-
ren Kâvus, eşsiz ve yenilmez pehlivanları Zal ve Rüstem'in
gayretleriyle Berberistan'ın ve Mısır'ın padişahlarını yener.
Ülkelerini zapteder. Fakat kendisi savaşta bulunurken Turan
hakanı Efrasiyab'ın gelip İran'a yerleştiğini haber alır.
Bu parça aşağıdaki destanların hangisinden bahset-
mektedir?
A) Alp Er Tunga
C) Oğuz Kaan
B) Atilla
D) Şehname
E) Gılgamış
z
51
