@KuasarNemesis
Gene/ Özellikler
Z
8.
9.
(l) Tasavvuf edebiyatı şairleri, yalın bir dille, hece ölçüsüy-
le ya da aruzun heceye yakın yalın kalıplarıyla eserler ver-
mişlerdir. (II) Şairler hecenin yanında aruzu, dörtlüğün ya-
nında beyti de kullanmıştır. (III) Bu edebiyatın düzyazı biçi-
mini ise evliya menkıbeleri, efsaneler, masallar, fıkralar ve ta-
rikat büyüklerinin yaşamlarını konu alan yapıtlar oluşturur.
(IV) Arapça-Farsça sözcükler, halk edebiyatının en çok bu bö-
lümünde kullanılmıştır ve bunların bir bölümü tasavvuf terim-
leridir. (V) Yunus Emre, Hacı Bektaş-ı Veli, Pir Sultan Abdal,
Bayburtlu Zihni bu geleneğin en önemli temsilcilerindendir.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde bir
bilgi yanlışlığı yapılmıştır?
10.
Aşağıdakilerden hangisi tekke edebiyatı nazım türlerin-
den biridir?
A) Deme
B) Münacat
C) Semai
D) Varsağı
E) Miraciye
C) III
D) ıv
11. Tasavvuf hareketi Türkler arasında ilk kez Türkistan'da
Ahmet Yesevi ile başlamış, daha sonra onun dervişleri ara-
cılığıyla Anadolu'ya yayılmıştır. Onun yolundan giden Yu-
nus Emre, Hacı Bektaş-ı Velî gibi mutasavvıflar eserlerin-
de bu düşünceyi işlemişlerdir. Bu edebiyatın temel kaynağı
İslam dini ve tasavvuftur. Ayrıca dil, vezin ve nazım şekilleri
gibi dış unsurlar bakımından çoğu zaman millî ruhu aksettir-
me yoluna gitmiştir. Tasavvufi halk şiiri geleneğinde sanat-
sal kayqı birinci planda tutulmuş ve daha çok tasavvuf dü-
şüncesini ve dinsel değerleri yayma amacı güdülmüştür. Bu
yönüyle bu tür şiirlerde didaktik unsurlar ağır basmaktadır.
Bu parçada numaralanmış yerlerin hangisinde bilgi yan-
lışlığı söz konusudur?
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tekke edebiyatı ile ilgi-
li bilgi yanlışlığı söz konusudur?
A) Kurucusu 12. yüzyılda Doğu Türkistan'da yetişen Hoca
Ahmet Yesevi'dir.
B) Tekke edebiyatı, Anadolu'da 13. yy.dan itibaren geliş-
miştir.
C) Bu edebiyat şairleri tarikat merkezi olan tekkelerde yetiş-
miştir.
D) Nazım birimi genellikle dörtlüktür ve sadece aruz vezni
kullanılmıştır.
E) Şiirlerin çoğu ezgilidir ve Allah, inşan, felsefe, doğruluk,
ibadet gibi konular işlenmiştir.
(I) Divan şiiri kadar yoğun olmasa da halk şiirinde de söz sa-
natlarına ve kalıplaşmış söyleyişlere yer verilmiştir. (II) Halk
şairlerinin şiirleri ve hayat hikayeleri "cönk” adı verilen eser-
lerde şairler tarafından toplanmıştır. (III) Halk edebiyatında-
ki coşku ve heyecana bağlı metinler, ürünlerin sahibinin bel-
li olup olmaması, işlediği konular gibi özellikler dikkate alı-
narak üç ayrı kolda incelenmiştir. (IV) İslamiyet öncesi Türk
edebiyatı geleneğini sürdüren sözlü bir edebiyattır halk ede-
biyatı. (V) Halk edebiyatında hâkim tür divan edebiyatında
da olduğu gibi şiirdir.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde bir
bilgi yanlışlığı yapılmıştır?
C) III
D) ıv
12.
l.
II.
IV.
V.
Özellikle 18. yüzyıldan itibaren halk şairleri, divan şair-
lerinden etkilenerek aruzun belirli kalıplarıyla şiirler yaz-
mayı denemişlerdir.
Halk şiirinde "mâni” ve "koşma" tipi olarak iki ana biçim
vardır. Aslında az sayıda olan öteki biçimler bu iki ana
biçimden çıkmıştır.
Dizelerin kümelenişi, dizelerin hece sayısı ve uyak dü-
zeni bakımından ortak özellik gösterenler "biçim", biçimi
ne olursa olsun konu bakımından benzerlerinden ayrı-
lanlar da "tür” adı altında toplanmıştır.
Nazım birimi dörtlüktür. Ölçü, hece ölçüsüdür. En çok
yedili, sekizli, on birli kalıplar kullanılmıştır.
Şiirler, çoğu zaman saz eşliğinde söylenir. Doğaçla-
ma olarak şiir söyleyen âşıklar, şiirleri için bir ön hazır-
lık yapmazlar. Böylece de şiirlerinde derin bir anlam, ku-
sursuz bir biçim görülür.
Yukarıdaki numaralanmış yargıların hangisinde halk şi-
iri ile ilgili bir bilgi yanlışlığı vardır?
C) III
D) ıv
C) III
D) ıv
59
