@KuasarNemesis
Geçiş Dönemi
8.
9.
Eserinin ön sözünde belirttiğine göre adının Mahmut, baba-
sının adının Hüseyin, dedesinin adının ise Mehmet olduğu-
nu anlıyoruz. Yine eserinde belirttiğine göre soylu bir aile-
den gelmekte, iyi silah kullanmakta ve dilin gramerini iyi bil-
mektedir. Sözlerinden öyle anlaşılıyor ki eserini yazmak için
iyi bir hazırlık devresi geçirmiş ondan sonra eserini yazmaya
başlamıştır. "Ben onların en uz dillisi, en açık anlatanı, akılca
en incesi, soyca en köklüsü, en iyi kargı kullananı olduğum
hâlde onların şarlarını, çöllerini baştan başa dolaştım. Türk,
Türkmen, Oğuz, Çiğil, Yağma, Kırgız boylarının dillerini, ka-
fiyelerini belleyerek faydalandım; öyle ki bende onlardan her
boyun dili, en iyi yolda yerleşmiştir. Ben onları en iyi surette
sıralamış, en iyi bir düzenle düzenlemişimdir."
Aşağıdakilerden hangisi bu parçada tanıtılan sanatçı-
nın eseridir?
A) Kutadgu Bilig
B) Muhakemetü'l-Lügateyn
C) Divanı Hikmet
D) Divanu Lügati't-Türk
E) Atabetü'l Hakayık
Ay-To/dı'nın Hükümdara Cevabı:
Gereksiz söylenmiş sözler insana çoğu zaman zarar verir;
hatta ölümüne bile sebep olabilir. Bu yüzden hiç kimse ken-
dişine bir şey sorulmadan konuşmamalıdır.
Hükümdarın Ay-Toldı'ya Suali:
Dilin zararlarını söyledin, tamam, söylediklerin doğru. Aca-
ba dilin yararı da var mı? Bir de onu söyle bakalım.
Ay-To/dı'nın Hükümdara Cevabı:
Bilgili kişinin iki alâmeti vardır: Bunlardan biri dildir, biri bo-
ğazdır. Vücudun nasibi boğazdan girer, ruhun nasibi de
doğru sözdür ve kulaktan girer. (Vücut yemekle, ruh da gü-
zel ve doğru sözle beslenir.) İnsan boğazına ve diline hâkim
olursa mutlu olur.
Bu parçada Geçiş Dönemi'ne ait bir eserdeki dört sembol-
den "Aytoldı ve Hükümdar" arasında geçen, "sözün nerede,
nasıl söylenmesi gerektiği" ile ilgili konuşmadan bir bölüm
günümüz Türkçesiyle verilmiştir.
Bu parçanın yazarı ve eserin adı aşağıdakilerden hangi-
sinde doğru olarak verilmiştir?
10. Sözüm söyledim men bitidim bitig
Sunup iki ajunnu tudgu elig
(Sözümü söyledim ben kitap yazdım, Uzanıp iki dünyayı tu-
tan bir eldir.)
Kitap atı urdum ----
Kutadsu okıglıka tutsu elig
koydum kitabın adını, kutlu olsun okuyana, tutsun elini.)
Günümüz Türkçesiyle birlikte verilen bu dizeler biçim ve
içerik özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki eserlerin
hangisinden alınmıştır?
A) Kutadgu Bilig
B) Muhakemetü'l Lügateyn
C) Divan-ı Hikmet
D) Divanu Lügati't-Türk
E) Atabetü'l Hakayık
11. Dad İspehsalar Beg üçün bu kitab
Çıkardım ajunda atı kalsın tip
Bezedim kitabını nevadır sözün
Bakıgll okıgll asıg alsu tip
Bu dizeler aşağıdaki eserlerin hangisinden alınmıştır?
A)
B)
C)
D)
E)
12.
Divan-ı Hikmet
Kutadgu Bilig
Dede Korkut Hikayeleri
Divanu Lügati't-Türk
Atabetü'l Hakayık
• Arapça olarak kaleme alınma
• Türk sözlü edebiyatının yazıya geçirilen ilk örnekleri
• Dünya haritası, On İki Hayvanlı Türk Takvimi...
Yukarıdaki özellikler aşağıdaki eserlerden hangisiyle
ilişkilendirilmelidir?
A)
B)
C)
D)
E)
Atabetü'l Hakayık — Yusuf Has Hacip
Kutadgu Bilig — Edip Ahmet Yükneki
Divanu Lügati't-Türk — Kaşgarlı Mahmut
Kutadgu Bilig — Yusuf Has Hacip
Atabetü'/ Hakayık — Edip Ahmet Yükneki
A)
B)
C)
D)
E)
Dede Korkut Hikayeleri
Divanu Lügati't-Türk
Atabetü'l Hakayık
Divan-ı Hikmet
Kutadgu Bilig
53
