@KuasarNemesis
BÖLÜM
47
@YildizlarLigi_
Nesir Türleri
9
2025PDF
ÖSYM
Ne Sordu
1. Türk edebiyatında ordunun akınlarını, savaşlarını, kahra-
manlıklarını, zaferlerini; manzum ve mensur biçimde an-
latan eserlere verilen addır. Belli bir döneme ilişkin olay-
ları ayrıntılı biçimde anlattıkları için tarihsel önem taşıyan
bu eserler, tarihçilerin çalışmalarına da ışık tutmuştur.
Bu parçada söz edilen tür aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gazavatname
C) Seyahatname
B) Menakıbname
D) İskendername
YORUMLA
Kâtip Çelebi'nin asıl adı Mustafa'dır. Nesir türünde önemli eser-
ler yazan sanatçının Keşfü'z Zünun adlı eseri kapsamlı bir bib-
liyografya ve ansiklopedik bilgiler içerir. Cihannüma adlı ese-
ri, kıtalar ve ülkeler hakkında bilgi veren bir coğrafya eseridir.
Mizanü'l-Hakk adlı eseri; dinî, ahlaki, toplumsal konuları işle-
yen didaktik bir eserdir. Ayrıca sanatçının Farsçadan Türkçeye
çevirmiş olduğu Kabusname adlı eseri de vardır.
Bu cümlede numaralanmış yerlerin hangisinde bir bilgi
yanlışı vardır?
E) Sefaretname
2022 AYT
Divan nesri ile ilgili olarak
I. Söyleyiş güzelliğinden ziyade konu ve düşünceye önem
verilmiştir.
II. Divan şiirinin aksine eserlerde noktalama işaretleri kul-
lanılmıştır.
III. Söz sanatlarına ve mecazi kullanımlara sık yer verilmiştir.
IV. Paragraf düzeninin olmadığı eserlerde uzun cümleler
kullanılmıştır.
V. Divan edebiyatında nesre "inşa", bu işle uğraşan kişile-
re "münşi", düz yazıdan oluşan eserlere de "münşeat"
adı verilmiştir.
numaralanmış özelliklerden hangileri yanlıştır?
z
z
4.
5.
6.
C) III
D) ıv
2.
3.
Arapça bir kelime olan tezkire, hatırlamaya vesile olan şey
demektir. Şair tezkireleri, şairlerin toplandığı biyografik eser-
lerdir ve edebiyat tarihimizin vazgeçilmez kaynaklarıdır. ilk
örnekleri Arap edebiyatında görülen türün Fars ve Türk ede-
biyatında da birçok örneği verilmiştir. Tezkirelerde şairlerin
hayatları, eserleri yanında şair ve eser değerlendirmelerine
de yer verildiğinden, bu tür eserler devrin poetikasını da or-
taya koyarlar. Tezkireler genellikle secili ve edebî sanatlar-
la süslü nesirle yazılmıştır. Edebiyatımızdaki ilk örneği Ali Şir
Nevai'nin yazdığı ---- adlı eser, Anadolu sahasındaki ilk tez-
kire, Sehi Bey'in yazdığı ---- adlı eserdir.
Bu parçadaki boşluklara sırasıyla aşağıda verilenlerden
hangileri getirilmelidir?
B) il ve III
C) III ve vı
A)
B)
C)
D)
E)
Riyazü'ş-Şuara - Gülşen-i Şuara
Hâtimetü'l Eş'ar - Heşt Behişt
Mecâlisü'n Nefâis - Heşt Behişt
Gülşen-i Şuara - Mecmuatü't Terâcim
Mecâlisü'n Nefâis - Teşrîfatü'ş Şuara
E) ıv ve V
(I) Divan nesri; süslü nesir, orta nesir ve sade nesir diye üçe
ayrılır. (II) Orta nesir eserler, bilim ve kültür alanında kale-
me alınan öğretici eserlerdir. (III) Arapça ve Farsça kelime-
lerin kullanımının sonlandırıldığı orta nesir, sade nesre göre
dil bakımından ağır olsa da süslü nesre göre daha sadedir.
(IV) İçeriğin ön planda olduğu orta nesirde sanat yapmaktan
ziyade bilgi verme amaçlanmıştır. (IV) Naima'nın Tarihi, Ko-
çibey'in Risalesi, Kâtip Çelebi'nin Fezleke'si bu tarzda yazıl-
mış eserlerdir.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde bir
bilgi ygnUş! söz konusudur?
Görülen ya da görüldüğü söylenen rüyaları hikâye eden ve
belli bir amaca yönelik olarak yazılan metinlerdir. Genellik-
le eleştiri için tercih edilen bu metinlerde olaylar, bir rüya
çerçevesinde anlatılır. Veysi'nin 17. yüzyılda yazmış olduğu
eseri, bu türün en önemli örneğini oluşturur. Şeyhi, Ziya Pa-
şa ve Namık Kemal'in de bu anlamda eserleri vardır.
Bu parçada sözü edilen tür aşağıdakilerden hangisidir?
A) Habname
D) Hilye
B) Surname
C) Münşeat
C) III
D) ıv
E) Fütüvvetname
100
