@KuasarNemesis
BÖLÜM
@YildizlarLigi_
Geçiş Dönemi
2025PDF
24
(I) Kutadgu Bilig, 900 yıllık bir geçmişi olan İslami Türk ede-
biyatının ilk büyük verimidir. (II) 6645 beyitlik didaktik bir man-
zume olan eser, aruzun "fe'ûlün, feûlün, feûlün, fe'ûl" vezniy-
le yazılmıştır. (III) Kaşgarlı Mahmut, eserini meydana getirirken
gerek nazım örgüsü gerekse epik üslup açısından Firdevsi'nin
"Şehnâme"sinden etkilenmiş, onun Farsçada yaptığını Türk-
çede yapmıştır. (IV) Firdevsî'nin Fars-islam biçimine dönüş-
türdüğü İran destanını, Türk destan geleneğini bir tarafa bıra-
kıp Fars-islam hükümdarlık ideallerini alarak yapmaya çalışmış
ve bunları Orta Asya Türk edebiyat geleneği ile birleştirmiştir.
(V) Bu eseriyle Türk hükümdarlık, devlet idaresi ve hikmet ge-
leneklerinin Arap ve Fars gelenekleri ile karşılaştırılabilecek
derecede başarılı olduğunu göstermek ve ispatlamak amacı-
nı gütmüştür.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde
Kutadgu Bilig ile ilgili bir bilgi yanlışı söz konusudur?
4.
5.
6.
YORUMLA
"Allah'ın, devlet güneşini Türk burçlarından doğurmuş olduğu-
nu ve Türklerin ülkesi üzerinde göklerin bütün dairelerini dön-
dürmüş olduğunu gördüm. Allah onlara Türk adını verdi ve
yeryüzüne hâkim kıldı. Cihan imparatorları Türk ırkından çık-
ti. Dünya milletlerinin yuları Türklerin eline verildi. Türkler, Al-
lah tarafından bütün kavimlere üstün kılındı. Hak'tan ayrılma-
yan Türkler, Allah tarafından hak üzerine kuvvetlendirildi. Türk-
ler ile birlikte olan kavimler aziz oldu. Böyle kavimler, Türkler
tarafından her arzularına eriştirildi. Türkler, himayelerine aldık-
ları milletleri, kötülerin şerrinden korudular. Cihan hâkimi olan
Türklere herkes muhtaçtır; onlara derdini dinletmek, bu suretle
her türlü arzuya naili olabilmek için Türkçe öğrenmek gerekir.”
Bu parçanın, içeriği bakımından değerIendirildiğinde
aşağıdaki eserlerin hangisinden alındığı söylenebilir?
A) Divan-ü Lügati't-Türk
C) Divan-ı Hikmet
B) Kutadgu Bilig
D) Atabetü'l Hakayık
C) III
ÖSYM
Ne Sordu
9
D) ıv
E) Dede Korkut Hikâyeleri
Dede Korkut Hikâyeleri ile ilgili aşağıda verilen bilgiler-
den hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?
2. Kutadgu Bilig, kendilerine sembolik isimler verilen dört
temel kavram arasında olağanüstü bir soyutlama ve ki-
şileştirme tekniğiyle hazırlanmıştır. Bu dört kavram:
adalet, saadet, akıl ve akıbet. Eserde adalet, hakan ro-
lündedir ve ---- adıyla yer alır. Saadet, vezir rolündedir
- adı verilmiştir. Aklı temsil eden ve saadetten
ve ona ---
türeyen ---- ise bir bilge danışman rolündedir. ---- adı
verilen akıbet, resmî görev alması konusunda hakanın
ısrarlı tekliflerini sürekli geri çevirir.
Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıda-
kilerden hangisi getirilmelidir?
z
z
A)
B)
C)
D)
E)
Kün Togdı - Odgurmış - Ay Toldı - Ögdülmiş
Kün Togdı - Ay Toldı - Ögdülmiş - Odgurmış
Odgurmış - Ögdülmiş - Ay Toldl - Kün Togdl
Odgurmış - Ögdülmiş - Kün Togdı - Ay Toldı
Kün Togdı - Ay Toldı - Odgurmış - Ögdülmiş
2024 AYT
A)
B)
C)
D)
E)
Nazımdan nesre, eski inanç sisteminden İslamiyet'e,
destandan halk hikâyesine geçiş döneminin tipik özellik-
lerini taşımaktadır.
Dresden, Kazakistan ve Vatikan'da üç nüshası bulunan
hikâyeler, Arap alfabesiyle yazılmıştır.
Destansı özellikler taşımasının nedenlerinden biri de
hikâyelerde bulunan şiir parçalarının doğal destanları-
mızda olduğu gibi çok uzun olmasıdır.
Hikâyeler elinde kopuzuyla soy soylayan, boy boylayan
Dede Korkut'un kim olduğunu anlatan, bu dönemde yaşa-
yan dört kadın tipi hakkında bilgi veren bir ön sözle başlar.
Hanlar hanı Han Bayındır, Salur Kazan ve Dede Korkut,
hikâyeler içinde değişmeyen üç tip olarak karşımıza çıkar.
3.
(l) Türk dilleri sözlüğü anlamına gelen eser 1072-1074 yılla-
rı arasında Yusuf Has Hacip tarafından yazılmıştır. (II) Ab-
basi halifesi Ebu'l-Kasım Abdullah'a sunulan eser, Araplara
Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılan Türkçenin ilk sözlüğü-
dür. (III) Eser Arapça yazılmış, örnekler Türkçedir ve İslâmi-
yet öncesine ait ürünlerden de örnekler verilmiştir. (IV) Ese-
rin sonunda Türklerin yaşadığı bölgeleri gösteren bir harita
yer alır. (V) Eserde yalnızca sözcükler yer almaz; çok sayı-
da şiir örneği, destan, sav, sagu ve koşuklar da yer alır ayrı-
ca yazar sözcükleri açıklarken o sözcük ya da sözün kulla-
nıldığı Türk boyları hakkında da bilgi verir.
Yukarıdaki parçada numaralanmış cümlelerin hangisin-
de bir bilgi yalnışlığı yapılmıştır?
Eser, daha çok İslami içeriklidir; önce Allah'a, peygambe-
re ve dört halifeye övgü ile başlaması, onun İslam geleneği-
ne daha çok girdiğini gösterir. Bu eser yine tarihî kişiliği faz-
la bilinmeyen Muhammed Dad İspehsalar Bey'e takdim edil-
miştir. Fazla orijinalitesi olmayan, o devirdeki inanç ve kül-
tür ortamına uygun bilgileri manzum olarak söyleyen, bun-
ları âyet ve hadislerle destekleyen bir kitaptır. Ancak eserin
daha sonra çeşitli yerlerde ve çeşitli zamanlarda çoğaltılma-
sı ve düzenlenmesi, eğitim alanında önemli bir ihtiyacı kar-
şıladığını göstermektedir.
Bu parçada tanıtılan eser aşağıdakilerden hangisidir?
A) Atabetü'l Hakayık
C) Kutadgu Bilig
B) ıv
C) III
B) Divan-ı Hikmet
D) Divanu Lügati't-Türk
E) Divan-ı Kebir
54
