@KuasarNemesis
BÖLÜM
1.
1
2.
fen
68
31
Nesir Türleri, Nazım Biçimleri, Nazım Türleri
TEST ET
Hazreti Muhammed'in "Ben nebî iken Âdem su ile çamur
arasındaydı." hadisi ile ilgili bir kuram ve tekke edebiyatın-
da bir nazım türüdür. Bu kurama göre vakti gelen ruh maddi
âleme iner. önce cansız varlıklara, sonra bitkilere, hayvana,
insana ve en son da insanıkâmile geçer. Oradan da Allah'a
döner ve onunla birleşir. Bu inişe nüzul, tekrar Allah'a dönü-
şe de huruc denir. Bu inişi ve çıkışı anlatan şiirlere
denir.
Bu parçada boş bırakılan yeri doldurup tarif edilen şi-
ir türünü doğru olarak seçersek yanıt aşağıdakilerden
hangisi olur?
A)
B)
C)
D)
E)
Devriye/
Lâ mekân ilinde bir nokta iken
İsmi var, cismi yok yerden gelirim
Daha hiçbir nesne yaratılmadan
Kandilin içinde Nûr'dan gelirim
Şathiye/
İbrahim'le bile putları kırdım
Nemrûd'un emrine ben karşı durdum
Elim kolum bağlı ateşe girdim
Nârı nûr eyledim kor'dan gelirim
İlahi/
Aşkın şarabından içem
Mecnun olup dağa düşem
Sensin dünü gün endişem
Bana seni gerek seni
Nefes/
Kuldur Hasan Dede'm kuldur
Manayı söyleyen dildir
Elif hakka doğru yoldur
Cim ararsan dal bizdedir
Deme /
Güzel aşk cevrimizi
Çekemezsin demedim mi
Bu bir rıza lokmasıdır
Yiyemezsin demedim mi
II.
IV.
V.
Artık maniler birinci dizesinin hece sayısı yediden az
olan mânilerdir. Dizeleri cinaslı uyaklarla kurulur. Bun-
dan dolayı böyle mânilere cinaslı mâni de denir. Birinci
dize cinaslı uyağı oluşturan sözcüktür.
Dört dizeli genel tipte olan mâniye, aynı uyakta başka
dizeler eklenerek söylenmesine yedekli mâni denir. Bu
mânilerde genellikle cinaslı uyak kullanılmadığı gibi bi-
rinci dizeleri de anlamlıdır.
İki kişinin karşılıklı olarak söyledikleri mânilere deyiş
mani denir. Bunlar, sorulu cevaplı biçimde düzenlenir.
Böyle mânilerde kimi zaman mâninin, kimin ağzından
söylendiği belirtilir.
Mânilerin ilk iki dizesi, uyağı doldurmak ya da temel dü-
şünceye bir giriş yapmak için söylenir. Temel duygu ve
düşünce son iki dizede ortaya çıkar.
Mâni halk şiirinde en küçük nazım biçimidir. Yedi he-
celi 4 dizeden oluşur. Birinci, ikinci ve dördüncü dizeler
uyaklı, üçüncü dize serbesttir; uyak düzeni "aaxa" şek-
lindedir.
Numaralı bölümlerin hangisinde mâniyle ilgili bir bilgi
yanlışlığı söz konusudur?
z
z
C) III
ÖSYM
Ne Sordu
D) ıv
4.
Aşağıdaki açıklamalardan hangisi parantez ( ) için-
de verilen terimle uyuşmamaktadır?
Dedim vatanın mı dedi ilimdir
Dedim bülbül müdür dedi dilimdir
Dedim Nesimi Şah dedi kulumdur
Dedim satar mısın söyledi yok yok
Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A)
B)
C)
D)
E)
A)
B)
C)
D)
E)
On birli hece ölçüsüyle oluşturulmuştur.
Bir koşmanın son dörtlüğüdür.
Konusuna göre güzellemedir.
Redife yer verilmemiştir.
"aaab" kafiye örgüsüne sahiptir.
Kaside içinde şairin kendini övdüğü bölümdür; şair,
kendini büyük şairlerle karşılaştırarak şiirinin ve şairlik
gücünün onlardan üstün olduğunu abartılı bir şekilde
dile getirir. (Methiye)
Bir kimsenin ölümünden duyulan üzüntü ve acıyı an-
latmak için kaleme alınan şiirlerdir, genellikle terkibi-
bent nazım biçimiyle yazılır. (Mersiye)
Allah'a karş yalvarış ve yakarışlarda bulunulan şiirler-
dir, genellikle divanların baş kısımlarında yer alan bu
şiirler daha çok kaside biçimiyle yazılır. (Münacaat)
Bir kimseyi yermek amacıyla yazılan şiirlerdir, yerilen
kişinin özellikleri abartılı ifadelerle eleştirilir. (Hicviye)
Allah'ın birliğini, kuvvet ve kudretini anlatan dinî şiir-
lerdir; kutsal bir konuyu içerdiği için genellikle divanla-
rın başında yer verilir, kaside biçimiyle yazılır. (Tevhit)
2024 AYT
