KPSS 2024 "SON OPERASYON”
5.1980'den Sonraki Dönem: 24 Ocak 1980 kararları ile
devletin ekonomiye müdahalesi azaltılması, Körfez Savaşı
ve ekonomik kriz, 1999 Gölcük depremi, devletçilik
politikasının azaltılması, enflasyonla mücadele.
TARIM
Türkiye tarımının en büyük sorunu sulamadır. Sulama
sorununun en fazla yaşandığı bölge Güneydoğu ve İç
Anadolu bölgeleridir. Sulama sorunu çözüldüğünde GAP'la
birlikte Güneydoğu Anadolu'da pamuk, pirinç, şekerpancarı,
mısır, ayçiçeği sebze üretim alanları genişleyecek; buğday
ve mercimek ekim alanları daralmıştır. Ancak sulama var
diye her ürünü yetiştiremezsiniz. Örneğin, çay, turunçgiller,
zeytin gibi. Çünkü bu ürünlerin kış ılıklığı isteği de vardır.
Türkiye'de makine kullanımın az olduğu yerler; Doğu ve
Batı Karadeniz'dir.
Ekstansif Tarım (İlkel): Eski usullerin kullanıldığı bir tarım
yöntemidir.
İntansif Tarım:
Modern tarım yöntemidir.
Nadas Tarımı: Toprağın bir yıl ekilip bir yıl boş
bırakılmasıdır.
Monokültür :
Bir yörede yaygın olarak yetiştirilen ürüne o
bölge için monokültür bitki denir. Örneğin; Rize- çay, Aydın-
incir, Giresun- fındık, Malatya- kayısı örnek verilebilir.
Son TÜİK verilerine göre Bazı tarım ürünlerinde birinci
olan iller;
Edirne: Pirinç, Ayçiçeği
Yalova: Kivi
Manisa: Uzüm
Aydın: İncir
İzmir: Zeytin
Antalya: Avokado, Susam
Burdur: Anason
Uşak: Keten
Afyonkarahisar: Haşhaş
Isparta: Elma, Gül
Konya: Buğday, Arpa, Kanola (kolza), Mısır, Şeker Pancarı
Mersin: Limon, Muz
Ankara: Nohut
Yozgat: Yeşil Mercimek
Nevşehir: Kuru Fasulye
Niğde: Patates
Adana: Yer fıstığı, Turunçgiller, Soya fasulyesi
Kayseri: Aspir
Samsun: Kenevir
Ordu: Fındık
Şanlı Urfa: Pamuk, Antep Fıstığı, Kırmızı Mercimek
Adıyaman: Tütün
Malatya: Kayısı
Şekerpancarının GAP bittiğinde tarım alanları
yaygınlaşacaktır.
Akdeniz'de pamuğun yerini ekonomik getirisinden dolayı
mısır almıştır.
En fazla seracılık Akdeniz Bölgesi'nde yapılır. Doğu
Anadolu'da düşük kış sıcaklığı, İç Anadolu'da yaz
kuraklığının erken başlaması, Güneydoğu ise sulama
eksikliği sebze tarımını olumsuz yönde etkilemiştir.
EĞİTS
• İhracata yönelik ürünlerimiz; Turunçgiller, Fındık, Kayısı,
İncir, Üzüm, Tütün, Haşhaş, Yaş sebze-meyve olarak
sıralanabilir.
• İthal ettiklerimiz; Mısır, Pirinç, Muz ve tropikal ürünlerdir.
Yetişme alanı en yaygın olan ürünlerimiz; Üzüm, Elma,
Buğday, Tütün, Şekerpancarıdır.
Yetişme alanı en dar Olan ürünlerimiz; Muz ve Çay
Destekleme alımları yapılan ürünler; Çay, fındık,
şekerpancarı, buğday, haşhaş, kuru incir, kuru üzüm
• Devlet kontrolünde Olan ürünler;
Tütün, Çay ve Fındık (kaliteyi korumak için)
Haşhaş ve Kenevir (uyuşturucu yapımından dolayı)
Pirinç (sıtma hastalığına sebep olduğundan)
Şekerpancarı (üretim maliyetinden dolayı)
• El emeği yüksek ürünler; Pirinç, Çay ve Tütün
• Su isteği yüksek ürünler; Pirinç, Mısır ve Çay
• Yaz kuraklığı isteyen ürünler; Buğday, Şekerpancarı,
Pamuk, Mercimek ve Yer fıstığı
9610Tü tek bölgede yetişen tarım ürünlerimiz; Çay, muz
• Sanayisi ham maddeye yakın olmak zorunda olan
ürünler; şekerpancarı, çay, ayçiçeği, zeytin, taze sebze-
meyve (konservecilik)dir.
Dünya üretiminde 1. Olduğumuz ürünler: Fındık, incir,
kayısı, kiraz
.Türkiye'de tarım ürünlerinde olgunlaşmanın en kışa
olduğu bölge, Akdeniz; en uzun olan bölge ise Doğu
Anadolu'dur. Buradaki temel etken sıcaklıktır.
• Cumhuriyet dönemi bitkileri; Çay, Şekerpancarı ve
Ayçiçeği diye tanımlanır.
HAYVANCILIK
Manisa: Kümes Hayvancılığı
Konya: Sığır
Ankara: Tiftik Keçisi
Mersin: Kıl Keçisi
Samsun: Manda
Ordu: Bal
Diyarbakır: İpek böcekçiliği
Van: Koyun
• İklimsel değişmelerden en fazla etkilenecek hawancılık
türü arıcılıktır. Sonrasinda mera hayvancılığı
• Balık miktar olarak Karadeniz, tür olarak ise Akdeniz'de
fazladır.
• Van Gölü'nde endemik bir tür olan inci kefali bulunur
ancak ekonomik açıdan pek getirisi yoktur.
MADENLER
• Madenlerimizin önemli bir kısmının cevher olarak dışarıya
satılması sanayi kuruluşlarının tam olarak gelişmediğini
göstermektedir.
• Maden bakımından en zengin bölge Doğu Anadolu,
bölüm Yukarı Fırat, İl İse Elâz17dır.
Mermer, bor, manganez, bakır, zımpara taşı, krom ihraç
ettiğimiz madenler arasındadır.
• Doğal gaz, petrol, taş kömürü, fosfat ithal ettiğimiz
madenler arasındadır.
• Kömür, petrol, doğal gaz gibi madenler organik
kökenlidir.
Yazar: MEHMET EĞİT
"Telif hakları Eğit Akademrye aittir _ Filigransın yayınlamak yasaktır. "
7
