KONU
ÖZETİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
TANZİMAT DÖNEMİ TÜRK ROMANI
TANZİMAT DÖNEMİ TÜRK ROMANI
• Türk edebiyatında roman, tek başına bir tür olarak Tanzimat Dönemi'nde görülür.
• İlk olarak Yusuf Kamil Paşa1859'da Fenelon'un Telemak adlı eserini çevirir. İlk çeviri roman olan Telemakta Odi-
se'nin oğlu Telemakın maceraları anlatılır. Didaktik ögeler taşıyan bu eserin dili ağırdır. Ahmet Vefik Paşa tarafından
ikinci defa dilimize çevrilmiştir. Bu dönem çevrilen diğer romanlar kronolojik olarak şu şekildedir.
ROMANIN ADI
sefiller
Hikâye-i Robinson
Monte Cristo Kontu
Topal Şeytan
Atala
Pol ve Virjini
YAZARI
Victor Hugo
Daniel Defoe
A.Dumas Pere
Leşage
Chateaubriand
B.de Saint Pierre
ÇEVİREN
Lütfi Efendi
Teodor Kasap
Kadri
Recaizade Mahmut Ekrem
Emin Sıddık
YAYIM YILI
1862
1864
1871
1872
1872
1873
• Bu dönemin romanları teknik olarak zayıftır. Çünkü yazarlar romanın akışına müdahale edip romanı genellikle bir nasi-
hatle bitirirler. Roman kişileri, taraf tutularak anlatılır. Betimlemeler ise amacından uzaklaşmış, sadece eseri süslemek
için yapılmıştır. Kişiler tek boyutlu anlatılır.
• Psikolojik tahliller yüzeyseldir. Romanda, iyiler çok iyidir, ödüllendirilir, kötüler ise çok kötüdür, onlar da cezalandırılır.
Toplumu eğitme çabasının ön planda olduğu bu dönemde romanlar, ders verme niteliğine sahiptir.
• Romanlar; halkı batıl inançlardan, yanlış âdet ve törelerden kurtarmak, halktaki tarih bilincini diriltmek, vatan sevgisini
vurgulamak amacıyla yazılmıştır.
• Toplumda olduğu gibi eski ve yeni, romanlarda da iç içedir.
• Roman türünün ilk ömeklerinde romantizm akımının özellikleri bulunur. Bu akımın etkisiyle konular, duygulu ve hüzün-
lü anlatılır.
• Romanlarda ilahî bakış açısı kullanılmıştır.
• Tanzimat Birinci Dönem ile realist ve romantik romanlar yazılmaya başlanmıştır. Bu eserler divan edebiyatına göre
oldukça sade bir dille kaleme alınmıştır. Tanzimat İkinci Dönemle birlikte dil ağırlaşmaya başlamıştır.
• Tanzimat Birinci Dönem sanatçıları "Sanat toplum içindir." görüşüne sahipken Tanzimat İkinci Dönem sanatçıları ise
"Sanat sanat içindir." düşüncesiyle hareket etmişlerdir. Romanlarını bu doğrultuda kaleme almışlardır.
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI - AYT
MEBİ KONU ÖZETLERİ
125
