Örnek Soruyu Değiştir

KONU ÖZETİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI TANZİMAT DÖNEMİ'NE KADAR HALK HİKÂYELERİ VE MESNEVİLER HALK HİKÂYELERİ • Aşk ve kahramanlık gibi temaları işleyen, genellikle âşıklar, meddahlar ve kıssahan denilen hikâyeciler tarafından anlatılan, nazım-nesir karışık söylenen anonim hikâyelere halk hikâyesi denir. • Halk hikâyeleri, halkın içinde doğar ve gelişir. • Aşıklar ve meddahlar; hikâyeleri kahvehanelerde, köy odalarında, düğünlerde anlatarak bu hikâyelerin yayılmasında etkin bir rol oynamıştır. • Halk hikâyesi anlatan kişiye "hikâyeci, âşık, hikâyeci âşık” gibi isimler verilmiştir. DİKKAT Halk hikâyeleri, modern hikâyeden önceki dönemde hikâ- ye türünün işlevini görmüştür. • Anlatıcılar, kimi zaman bu hikâyelere yeni maceralar, olaylar, kahramanlar eklemiş; böylelikle halk hikâyelerinin var- yantları oluşmuştur. • Halk hikâyeleri belirli bir geleneğe bağlı olarak anlatılır, anlatımda genellikle kalıplaşmış ifadeler kullanılır. • Halk hikâyelerinin nesir kısmında olaylar, tasvirler yer alır; nazım kısmında ise duygulara yer verilir. • Halk hikâyelerinde sade ve anlaşılır bir dil kullanılır. • Hikâyelerde masal, efsane, dua, beddua, deyim, atasözü gibi halka ait ürünlerden örnekler görülür. • Halk hikâyeleri, destan tipi (bazı tarihî kişiliklerin kahramanlıklarını işleyen) ve aşk temalı (halk arasında tanınmış kişilerin aşklarını anlatan) olmak üzere iki başlıkta ele alınabilir. • Nesilden nesile sözlü olarak aktarılan bu hikâyeler, sonradan yazıya geçirilmiştir. • Halk hikâyesi anlatma geleneğini yakın zamanda Şeref Taşlıova, İsmail Azeri, Nuri Çırağı gibi âşıklar devam ettir- miştir. ESERLERİ Kerem ile Aslı, Arzu ile Kamber, Tahir ile Zühre, Garip ile Şahsenem, Emrah ile Selvihan, Asuman ile Zeycan, Kirman Şah, Köroğlu... DEDE KORKUT HİKÂYELERİ • Dede Korkut Hikâyeleri Türk edebiyatında destandan halk hikâyesine geçiş örneğidir. • Hikâyeler, IX-XI. yüzyıllar arasında oluşup XV. yüzyılın sonunda yazıya geçirilmiştir. • Dede Korkut Hikâyeleri, bir mukaddime (ön söz) ve on üç hikâyeden oluşur. • Bu hikâyelerin Dresden, Vatikan, Türkistan, Kazan ve Bursa olmak üzere toplam beş nüshası vardır. • Dede Korkut Hikâyelerinde Oğuzların kendi çekişmeleri; tabiatla, olağanüstü güçlerle ve düşmanlarla mücadeleleri anlatılır. TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI - AYT MEBİ KONU ÖZETLERİ 105