KONU
ÖZETİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
GEÇİŞ DÖNEMİ TÜRK şiiRi
GENEL ÖZELLİKLERİ
• X. yüzyıldan itibaren kitleler hâlinde İslamiyet'i kabul etmeye başlayan Türklerin İslamiyet etkisinde köklü bir edebî
gelenek oluşuncaya kadar (XIII. yüzyıl) verdiği eserler, Geçiş Dönemi ürünleridir.
• Bu dönem eserlerinde:
• Uygur ve Arap alfabesi kullanılmıştır.
• Islam öncesi kültür ile İslami kültür iç içedir.
• Arapça ve Farsça sözcüklere yer verilmiştir ancak dil yine de halkın anlayacağı bir Türkçedir.
• Aruz ölçüsünün yanında hece ölçüsü kullanılmıştır.
• Nazım birimi olarak dörtlük ve beyit kullanılmıştır.
• Arap ve Fars edebiyatlarından alınan nazım biçimleri ilk defa kullanılmıştır.
• Daha çok dinî-tasavvufi-ahlaki konular işlenmiştir.
• Eserler Karahanll (Hakaniye) Türkçesi ile yazılmıştır.
• Bu dönemin en önemli eserleri Kutadgu Bilig, Dîvânu Lugâti't-Türk, Atabetü'l-Hakay1kve Divân-l Hikmet'tir.
KUTADGU BİLİG
• Mutluluk Veren Bilgi" anlamına gelen Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib tarafından 1069 yılında yazılmıştır.
• Eser 6645 beyit ve 173 dörtlükten oluşmaktadır.
• Eser; Allah, peygamber, dört halife ve eserin sunulduğu kişiye övgüyle başlar.
• Eserde adalet, doğruluk, iyilik, erdem, akıl, bilgi, zaman, mutluluk, halkla ve devlet görevlileriyle münasebetler gibi
konularda bilgiler verilir.
• Alegorik bir eser olan Kutadgu Bilig, dört sembolik kişiliğin karşılıklı konuşmaları şeklinde oluşturulmuştur:
DİKKAT
Kutadgu Bilig, Türk edebiyatında birçok açıdan ilk olma
özelliği gösterir.
• Geçiş Dönemi'nin edebî eser niteliği taşıyan ilk eseridir.
• İslamiyet'in etkilerinin görüldüğü ilk eserdir.
• İlk mesnevidir.
• Aruz ölçüsünün ve beyit nazım biriminin kullanıldığı ilk
• ilk siyasetnamedir.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
26
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI - AYT
