KONU
ÖZETİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
DİVAN şiiRi 2
DİVAN EDEBİYATINDA NAZIM BİÇİMLERİ VE TÜRLERİ
NAZIM BİÇİMLERİ
1. Gazel
2. Kaside
3. Mesnevi
4. Müstezat
5. Kıtla
. Rubai
2. Tuyuğ
3. Şarkı
4. Murabba
1. Terkibibent
2 Terciibent
3 Diğerleri
NAZIM TÜRLERİ
1. Tevhid
2. Münacaat
3. Naat
4. Methiye
Hicviye
5.
7. Diğerleri
DİVAN EDEBİYATINDA NAZIM BİÇİMLERİ
BEYİTLERLE YAZILAN NAZIM BİÇİMLERİ
Beyit sayısı 5 ila 15 arasında değişir.
Divan edebiyatının en yaygın kullanılan nazım biçimidir.
Gazelde başta aşk, sevgi, güzellik gibi lirik konular olmak üzere felsefi dinî ve öğretici ko-
nular işlenebilir. Konularına göre şu adları alır: âşıkâne, rindâne, şühâne, hikemî...
Nazım birimi beyittir. Kafiye düzeni: aa, ba, ca şeklindedir.
Kaynağı Arap şiiridir, genellikle gazelin beyitleri arasında konu bütünlüğü yoktur, her beyit-
te farklı bir konu işlenebilir.
İç uyakların bulunduğu gazellere muşammat gazel denir. Bu gazelleri oluşturan beyitler
ortadan ikiye bölündüğünde abab, cccb, dddb şeklinde dörtlükler oluşur.
Gazelde bütün beyitlerde aynı konu işleniyorsa yekahenk, bütün beyitler aynı söyleyiş
güzelliğindeyse yekavaz gazel adını alır.
Gazelin ilk beytine matla (doğuş yeri), son beytine makta (kesme yeri) denir. İlk beyitten
sonraki beyte hüsnimatla (güzel başlangıç), son beyitten öncekine hüsnimakta (güzel
bitiriş) denir. Gazelin en güzel beyti ise beytülgazel ya da şah beyit adıyla anılır. Şair,
mahlasını (şairin takma adı) maktada ya da hüsnimaktada söyler.
Fuzuli, Baki, Nedim, Necati, Şeyhülislam Yahya, Naili ve Şeyh Galip önemli gazel şairleri-
mizdir.
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI - AYT
MEBİ KONU ÖZETLERİ
