KONU
ÖZETİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
DİVAN EDEBİYATI NESİR TÜRLERİ
DİVAN EDEBİYATI NESRİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ
• Divan edebiyatında nesir, şiir kadar gelişmemiştir.
• Bu dönemde düzyazıya nesir veya inşa, düzyazıyı yazana nasir veya münşi, düzyazı türündeki eserlere de mensur
veya münşeat adı verilir.
• Nesirde içerikten çok söyleyiş güzelliğine önem verilmiştir.
• Seci adı verilen iç kafiye çokça kullanılmıştır.
• Noktalama işaretleri kullanılmamıştır.
• Söz sanatları bolca kullanılmış, duygu ve düşünceler uzun cümlelerle ifade edilmiştir.
• Divan şiirinde olduğu gibi nesirde de Arapça, Farsça kelime ve tamlamalar kullanılmıştır.
Divan neşri üç başlıkta ele alınır:
1. Sade Nesir:
• Halk için yazılmış eserlerde kullanılan nesirdir.
• Yazılan eserler süsten uzak ve anlaşılması kolay eserlerdir.
• Genellikle din, tasavvuf, ahlak ve tarihle ilgili eserlerde kullanılmıştır.
• Mercimek Ahmet'in Kabusname, Seydi Ali Reis'in Mir'âtü'I-MemâIik, Kul Mesut'un Kelile ve Dimneçevirisi, Erzu-
rumlu Mustafa Darîr'in Sîretü'n-NebîadIı eserleri bu nesre örnek gösterilebilir.
2. Süslü Nesir:
• Düşüncenin ikinci plana atıldığı, ustaca söz söylemenin, sanatlı anlatımın ön plana çıktığı bir nesirdir. Süslü nesirde
secilere çokça yer verilmiş, sanatlı bir dil kullanılmıştır.
• Sinan Paşa'nın Tazarrunameadll eseri bu türün en bilinen eserlerindendir.
• Ayrıca Veysi Dürretü't-Tac, Nergisi Hamse, Nabi Tuhfetü'I-Harameyn adlı eserleriyle süslü nesir örnekleri vermiştir.
3. Orta Nesir:
• Yer yer süslü nesir yer yer de sade nesrin özelliklerini taşıyan nesir türüdür.
• Daha çok tezkirelerde, tarih kitaplarında ve vakanüvislerin eserlerinde görülür.
• Naima'nın Naima Tarihi, Katib Çelebi'nin Mizanü'l-Hak, Evliya Çelebi'nin Seyahatnameve Fuzuli'nin Şikayetname
adlı eserleri orta nesir örnekleridir.
DİVAN EDEBİYATI NESİR TÜRLERİ
Tezkire:
• Çeşitli mesleklerden önemli kişilerin -özellikle şairlerin- hayatlarının anlatıldığı eserlere denir.
• Türk edebiyatında bu türün ilk örneğini Ali Şîr Nevâî MecâIisü'n-Nefâis adlı eseriyle vermiştir.
• Anadolu sahasında yazılan ilk tezkire ise Sehî Bey'in Heşt Behiştadll eseridir.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
182
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI - AYT
