KONU
ÖZETİ
TARİH
TÜRKİYE'DEKİ SİYASİ, EKONOMİK, SOSYOKÜLTÜREL HAYAT
1960-1990 ARASINDAKİ ASKERÎ DARBELER
ORDU UITIMATOM VERDİ
Hükümet istifa etü
Milli Hükümet kuruhmızso
27 Mayıs 1960 Darbesi
• Demokrat Parti iktidarında yaşanan dönüşüm partiyi halkın gözünde yüceltse de muhalefetin iktidara yönelik sert eleş-
tirileri partiyi yıprattı.
• DP, 18 Mayıs 1960'ta muhalefet ve basının faaliyetlerini araştırmak üzere bir "Tahkikat Komisyonu" kurdu.
• DP'nin basın üzerinde baskı kurması zamanla ülkedeki çatışmaları artırdı, yaşanan huzursuzluktan dolayı ordu da
DP'ye karşı tavır aldı.
• Milli Birlik Komitesi (MBK) ismi verilen bir grup subay, 27 Mayıs 1960'ta askerî bir darbe yaptı.
• MBK'nin müdahalesiyle devlet idaresi ordunun kontrolüne geçti.
Siyasi Etkileri
• Cumhuriyet Dönemi askerî darbeler süreci başladı.
• Darbe sonrası kurulan Kurucu Meclisin hazırladığı anayasa 1961 'de kabul edildi.
• Anayasa Mahkemesi, Millî Güvenlik Kurulu, Cumhuriyet Senatosu, Devlet Planlama Teşkilatı gibi kurumlar kuruldu.
• Universitelere ve 1964'te kurulan TRT'ye özerklik verildi.
Sosyo-Ekonomİk Etkileri
• 1961 Anayasası'nın sağladığı özgürlüklerle Türkiye'de sivil toplum örgütlerinin sayısında artışlar yaşandı.
• Sosyal devlet anlayış gelişti, toplu sözleşme ve grev hakkı getirildi. Karma ekonomi modeline geçildi.
• Darbe sonrası Devrim otomobilinin üretilmesi gibi birtakım millî atılım hamleleri yapılmışsa da siyasi istikrarsızlıklar
yatırımların devamlılığını sekteye uğrattı.
KRİTİK BİLGİ
Cumhuriyet tarihinin bu ilk askerî darbesi olan 1960 ihtila-
li Türkiye'nin demokratikleşme sürecini ciddi bir kesintiye
uğratmıştır.
12 Mart 1971 Muhtırası
• 1960 Askerî Darbesi sonrasında kabul edilen 1961 Anayasası ile verilen özgürlükler, fırsata dönüştürülemedi ve dün-
yadaki gelişmelere bağlı olarak toplum, siyasetten eğitime her alanda kutuplaşmaya gitti.
• Hükümetin düşmesi sonrasında tüm partilerin katılımıyla oluşturulan millî mutabakat hükûmetleri de istenen istikrarı
sağlayamadı hatta durum daha da kötüye gitti.
• Durumun sorumlusu olarak Süleyman Demirel Hükûmetini gören kuvvet komutanları, 12 Mart 1971 'de TBMM'ye
muhtıra vererek iktidarın görevi bırakmasına sebep oldu.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
232
TARİH - AYT
