KONU
ÖZETİ
TARİH
OSMANLI TOPRAK SİSTEMİ-LONCA TEŞKİLATI-VAKIFLAR
OSMANLI TOPRAK SİSTEMİ
• Temeli tarıma dayanan Osmanlı ekonomisinde toprak önemliydi.
• Toprağın boş kalmaması ve üretim artışı için sıkı önlemler alındı.
• Toprağın hukuki durumu ve kullanım şekli bakımından tek bir sistem uygulanmamış, fethedilen yerlerde uygulanan örf
ve âdetler ile hukuki durum dikkate alınmıştır.
• Devlet her köylü ailesinin geçimini sağlayacak büyüklükte bir toprağa sahip olmasına özen gösterdi.
• Osmanlı toprak sisteminde arazi mirî, mülk ve vakıf olmak üzere üçe ayrılmıştı.
MÜLK ARAZİ
öşRi
HARACİ
DİRLİK
TOPRAK SİSTEMİ
MİRÎ ARAZİ
ARPALIK PAŞMAKLIK
MALİKÂNE
VAKIF ARAZİ
YURTLUK VE
MUKATAA
OCAKLIK
• Mülkiyeti devlete ait olan topraklar mirî arazilerdi.
• Bu arazileri işleyen reaya, elde ettiği üründen 1/10 ile 1/2 arasında değişen oranlarda vergi ödemekle mükellefti.
• Mirî arazi, gelirlerinin kullanımına göre çeşitli bölümlere ayrıldı:
DİRLİ
ARPALI
PAŞMAKLI
YURTLUK VE
OCAKLIK
MALİKANE
MUKATAA
Ma karşılı ı verilen dirlik to rakları gelirine göre has, zeamet ve tımar olarak ü e a ılırdı
Saray adamlarına ve ilmiye sınıfından bazı yüksek rütbeli kişilere çalıştıkları süre içinde
aşlarına ek olarak verilen arazilerdir.
Padişahın annesi, kızları veya kız kardeşleri gibi saray kadınlarına verilen arazilerdir.
Bir bölgenin eski sahibi olan ve o bölgenin Osmanlı Devleti'ne katılmasını sağlayan mahallî
beylere verilen arazilerdir.
Seferlere katılan önemli komutanlara, dervişlere ve ahilere fethedilen ülkelerde verilen
topraklardır.
Geliri doğrudan merkez hazinesine giden mirî arazilerdir.
• Mülkiyeti kişilere ait olan topraklar mülk arazilerdi.
• Geliri ve kullanma hakkı şahsın kendisine ait olan bu tür arazilere sahip olanlar; arazilerini satma, vakfetme ve hibe
etme hakkına sahipti.
• Mülk arazi öşrî ve haraci olmak üzere ikiye ayrılıyordu.
• Vakıf araziler, hayırsever mülk sahiplerinin gelirleriyle cami, mescid, medrese, zaviye gibi sosyal amaçlı kurumların
giderlerinin karşılanması için vakfettikleri arazilerdi.
TARİH - TYT-AYT
MEBİ KONU ÖZETLERİ
113
