KONU
ÖZETİ
TARİH
OSMANLI DEVLETİ'NDE DEMOKRATİKLEŞME HAREKETLERİ
SENED-İ İTTİFAK (1808)
• Osmanlı Devleti'nde XVI. yüzyılın ikinci yarısından itibaren devletle halk arasında irtibatı sağlayan âyan ve eşraf
mahallî otorite olarak ortaya çıkmıştır. Âyanlar, zamanla devletin içine düştüğü sıkıntılardan faydalanıp bulundukları
bölgede güçlerini ve nüfuzlarını genişletmiştir.
• Âyanların gerek kendi aralarında gerekse devletle yaptığı mücadeleler, sosyal yapıyı ve siyasi dengeleri bozmuştur.
• Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa başkanlığında devlet görevlileri ile İstanbul'a gelen âyanlar arasında geniş katılımlı
bir toplantı yapılmıştır. Müzakereler sonucunda 29 Eylül 1808'de bir sözleşme kaleme alınmıştır.
Sened-i İttifak'a göre âyanlar;
"Padişahın ve padişah vekili sadrazamın buyruklarına uyacak, Kendi nüfuzları altındaki bölgelerden devletin asker
toplamasına karş çıkmayacaktır.
Bu kurallara uymayanlara el birliğiyle müdahale edilecektir.
Devlet adına modem askerî birlikler oluşturulacak, yeniçeriler ve diğer ocaklar buna karşı çıkarsa âyanlar davet bek-
lemeksizin asileri cezalandırabilecektir.
'Vergilerin toplanmasında yolsuzluğa izin verilmeyecektir. Âyanların devlete itaat ve hizmetlerine karşılık devlet de
onların fiilî kazanımlarını meşru kabul edecektir.
KRİTİK BİLGİ
Sened-i İttifak'la devrin siyasi aktörleri olan âyanlar, mev-
cut kazanımlarını iktidar karşısında garanti altına almıştır.
KRİTİK BİLGİ
Sened-i ittifak, her ne kadar uygulanamamış bir belge
olsa da hukuki bakımdan padişahın yetkilerini kısıtla-
mış ve mutlak Otoritesini sınırlandırmıştır.
Ortaya çıkış biçimleri ve
içerikleri bakımından bu iki
belgenin aralarında bazı
benzerliklerin bulunduğu
söylenebilir, ancak sonuçları
bakımından belgelerin birbi-
rine benzediğini ileri sürmek
güçtür.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
148
Magna Carta ve Sened-i İttifak
Magna Carla, İngiltere'de
soyluların haklarını
teminat altına alarak
zamanla bu hakların,
halka doğru genişlemesinin
yolunu açmıştır. Sened-i
İttifak için böyle bir durum
söz konusu değildir.
Magna Carta'da haklarını
krala karşı korumak isteyen
güçlü bir sosyal grup olarak
soylular varken Sened-i
İttifak'ta senedin içeriğindeki
hakları benimseyen böyle bir
taraf yoktur.
TARİH - TYT-AYT
