Örnek Soruyu Değiştir

KONU ÖZETİ TARİH OSMANLI DEVLETİ'NDE DEĞİŞİM AVRUPA'YA AKAN SERVET • Osmanlı Devleti XV. yüzyıldan itibaren denizlere egemen olunca deniz taşımacılığı ve ticareti gelişti. • XV ve XVI. yüzyıllarda gerçekleşen coğrafi keşifler sonucunda Portekiz ve İspanya büyük sömürgeler elde etti. • İngiltere ve Hollanda gibi ülkelerde sömürge hareketlerine girişti ve sömür- gecilik hızla gelişti. • Americo Vespuçi tarafından keşfedilen Amerika, Avrupa ekonomisi için yeni bir umut kapısı oldu. • İspanya, Fransa, İngiltere, Hollanda ve Portekiz gibi Avrupalı devletler, Amerika'da (Yeni Dünya) koloniler kurmaya başladılar. • Bir süre sonrada Avrupa'dan Amerika'ya büyük bir göç dalgası başladı. • Yeni ticaret yollarının bulunmasıyla Osmanlı ülkesindeki Akdeniz limanları, İpek ve Baharat yolları eski önemini yitirdi. • Avrupa gittikçe zenginleşirken doğu ülkeleri yoksullaşmaya başladı. • Osmanlıda gümrük gelirlerinin azalması ekonomiyi olumsuz etkiledi. • Keşfedilen ülkelerden Avrupa'ya taşınan değerli madenlerin Osmanlı ülkesine girmesi, akçenin değer kaybetmesine ve hızlı fiyat artışlarına (enflasyon) neden oldu. • Devlet bu dönemde akçenin gümüş içeriğini azaltma (sikke tağşişi) yoluna giderek ekonomisini düzeltmeye çalıştı. KAPİTÜLASYONLARIN SÜREKLİ HÂLE GETİRİLMESİ • Osmanlı Devleti ilk kapitülasyonu kuruluş döneminde Ceneviz ve Venediklilere verdi. • Kanuni Sultan Süleyman Avrupa Hristiyan birliğini parçalamak amacıyla Fransa'ya ticari ve hukuki ayrıcalıklar tanıdı. • Fransa, 1535 kapitülasyonlarıyla aldığı ticari ayrıcalıkları, 1739 Belgrad Antlaşması'nda arabuluculuğuna karşılık ola- rak, 1740 yılında sürekli hale getirdi. • Osmanlı Devleti İngiltere, Hollanda, Lehistan, Rusya ve diğer batı ülkelerine de kapitülasyonlar verdi. • Osmanlı Devleti bozulan ekonomisini düzeltebilmek için kapitülasyonlardan kurtulmak istemişse de başarılı olamadı. • Balta Limanı Antlaşması (1838) ile İngiltere'ye daha fazla ekonomik tavizler verildi. • Bu antlaşma ile ihracattan alınan vergi yüzde üçten on ikiye; ithalattan alınan vergi ise yüzde beş olarak belirlendi. • Yerli tüccar iç gümrük vergisi öderken yabancı tüccarlar bundan kurtuldu. ASKERİ DEVRİM VE OSMANLI DEVLETİ • Avrupalılar ateş güçlerini artırmak için dönüşümlü ateş etmeye dayalı "kontra-marş" adı verilen bir teknik uyguladılar. • Bu teknik, ateş eden birliklerin en arkaya geçerek yeni ateş için hazırlandıkları ve sürekli bir devridaim içerisinde olduk- ları bir sistemdi. • Osmanlılar 1593-1606 yılları arasında Avusturya'yla yapılan savaşlar sırasında ilk defa Avrupa savaş teknolojisini ve taktiklerini gördüler. • Bu savaşta yeniçeriler, düşmanın tüfekli piyade askeri karşısında başarısız oldu. TARİH - TYT-AYT MEBİ KONU ÖZETLERİ 129