KONU
ÖZETİ
MANTIK
ÇIKARIM - KARŞI OLUM ÇIKARIMLARI
ÇIKARIM
Çıkarım, bir veya birden fazla önermeden yeni bir önerme elde etme işlemidir.
DİKKAT
Çıkarım yapılan önerme ya da önermeler ile elde edilen yeni
önerme arasında mantıksal bir ilişki bulunmak zorundadır.
Örnek 1:
Tüm bilim insanları çalışkandır.
Bazı insanlar uzun boyludur.
ya da
örnek 2:
Bütün aslanlar yırtıcıdır.
Bazı kediler tüylüdür.
O hâlde hayvanlar sevimlidir.
Örnek 3:
Bütün filozoflar insandır.
Sokrates filozoftur.
O hâlde Sokrates insandır.
KARŞI OLUM ÇIKARIMLARI
Aralarında ilişki bulunmayan öner-
melerden bir sonuç çıkarılamaz.
Birbiri ile ilgisiz görünen bu önermeler
grubunu çıkarıma örnek veremeyiz.
iki ilişkili önermeden yeni bir önerme çıkarılmıştır.
Bütün filozofların inşan olduğu ve Sokrates'in de filozof olduğu bilgisinden
Sokrates'in inşan olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Tek bir önermeye dayanarak yapılan doğrudan çıkarım türlerinden biri karşı olum çıkarımlarıdır.
Aynı terimden yapılmış iki önerme ya nicelik ya nitelik veya hem nicelik hem nitelik bakımından birbirinden farklı iseler
bu iki önerme arasında karşı olum ilişkisi vardır.
Karşı olum ilişkisi karşıtlık, altıkllk ve çelişiklik olmak üzere üç çeşittir.
DİKKAT
Bir önerme nicelik ve nitelik bakımından;
Tümel olumlu (A),
Tümel olumsuz (E),
Tikel olumlu (I),
Tikel olumsuz (O).
olmak üzere dört farklı durumda bulunabilir.
MANTIK - AYT
HATIRLAYALIM
Nitelikleri bakımından yüklemde bildirilen özelliğin, özne-
de bulunduğunu gösteren olumlu, bulunmadığını göste-
ren olumsuz önermedir.
Nicelikleri bakımından bir önermenin yüklemini oluşturan
kavram öznenin bütününü belirtiyorsa tümel, öznenin bir
bölümünü belirtiyorsa tikel önermedir.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
37
