KONU
ÖZETİ
KİMYA
TEPKİME HIZINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER
HIZ DENKLEMİ
• Bir tepkimenin hızını tepkimeye giren maddelerin derişimlerine bağlayan ifadeye "hız denklemi" veya "hız bağıntısı"
denir.
Tek basamakta gerçekleşen tepkimeler
RH k • [Girenler]a
Mekanizmalı tepimeler
En yavaş basamak için,
RH k • [GirenlerF şeklinde yazılır.
Hız denklemine katı ve sıvılar ile ürünler alınmaz.
Mol sayısı (a), üs olarak yazılır.
• Hız denkleminde yer alan tepken derişimlerinin üsleri toplamına "tepkime derecesi" denir.
v klA]a [B]b ise tepkime derecesi "a+b"dir.
Hız sabitidir
(Birimi sabit
değildir.).
Katı yüzeyine
bağlıdır.
Tepkime dereceleri
I. O. derece
Nadiren rastlanır.
Hız sabit olup reaktiflerin
derişimlerinden bağımsızdır.
2NaHC03(k) NazC03 + C02 + 1-+20
Endotermik veya
ekzotermik tüm
tepkimelerde
sıcaklık arttıkça
artar.
Eşik enerjisi
azalırsa (katalizör
kullanılırsa) artar.
II. 1. derece
C12(g) 2Cl(g)
v k[C12]
DİKKAT
Mekanizmalı tepkimelerde hız bağıntısı yavaş adıma
göre yazılır.
Hız birimi
ise k'nin birimi —'dire
III. 2. derece
2A(g) veya
A(g) + B(g)
v klA]2 veya v
mol
Hız birimi
İse k birimi
L-s
• Mekanizmalı tepkimeler, çok sayıda taneciğin aynı anda çarpışıp reaksiyon vermesi kolay olmadığından basamaklar
üzerinden gerçekleşir.
HIZI belirleyen basamak, en yavaş basamaktır.
Bir tür, bir basamakta oluşup diğerinde harcanmışsa ara üründür.
Ara ürün ve katalizörler toplam denklemde yer almaz.
Bir tür, yavaş basamağa girip bir başka basamakta çıkmışsa katalizördür.
Toplam tepkimede tepkimeye giren moleküllerin sayısına "molekülerite" denir.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
64
KİMYA - AYT
