KONU
ÖZETİ
KİMYA
İNDİRGENME - YÜKSELTGENME TEPKİMELERİNDE
ELEKTRİK AKIMI
İNDİRGENME - YÜKSELTGENME TEPKİMELERİNDE ELEKTRİK AKIMI
. Elektron alışverişi İle gerçekleşen tepkimelere "İndirgenme - yükseltgenme tepkimelerin denir,
• İndirgenme: Bir atom ya da iyonun elektron alması ile gerçekleşen olaydır. Bu olayın gerçekleştiği tepkimeye "indir-
genme yarı tepkimesi" denir.
—Cu(k)
Bu olayda taneciğin yükseltgenme basamağı küçülür.
• Yükseltgenme: Bir atom ya da iyonun elektron vermesi ile gerçekleşen olaydır. Bu olayın gerçekleştiği tepkimeye
"yükseltgenme yarı tepkimesi" denir.
Bu olayda taneciğin yükseltgenme basamağı büyür.
Zn(k) + 2e-
• Yükseltgenme ve indirgenme tepkimeleri aynı anda gerçekleşir. Bağımsız düşünülemez. Yükseltgenme ve
indirgenme yarı tepkimelerinin toplamına "yükseltgenme - indirgenme (redoks) tepkimeleri" denir.
Zn(k) + Cu(k)
• Bu tepkimelerde alınan elektron sayısı verilen elektron sayısına eşittir. Net tepkimede elektron görülmez.
• Redoks tepkimelerinde e- veren madde yükseltgenen (z indirgen) maddedir (Zn).
• Redoks tepkimelerinde e- alan madde indirgenen (2 yükseltgen) maddedir (Cu2*).
• 02, KMn04, H2S04, HN03 ve H202 kullanılan yaygın yükseltgenlerdendir. Bu maddeler, redoks tepkimelerinde indirgen-
diklerinden yükseltgen olarak davranır.
• 1-12 ve S02 maddeleri yaygın indirgenlerdendir. Bu maddeler, redoks tepkimelerinde yükseltgendiklerinden indirgen
olarak davranır.
• Kömürün yanması, paslanması ve bileşiklerin elementlerine ayrılması (elektroliz) redoks tepkimesidir.
• Redoks kelimesi, redüksiyon (indirgenme) ve oksidasyon (yükseltgenme) kelimelerinin kısaltılıp birleştirilmesi ile
oluşmuştur.
YÜKSELTGENME BASAMAĞI
• Bir atom veya iyonun tek başına veya bileşik içinde
sahip olduğu yüke o taneciğin "yükseltgenme
basamağı" denir.
• Yükseltgenme basamakları bulunurken aşağıdaki
kurallara uyulur.
Elementel türlerin yükseltgenme basamağı sıfırdır.
KO, 00 zno, AN
1A grubu metalleri bileşiklerinde daima 1
yükseltgenme basamağında bulunur.
(K+NO Na+Cl)
2A grubu elementleri bileşiklerinde
yükseltgenme basamağında bulunur.
(Ca24C12 Mg2*O)
daima
+2
Hidrojen, ametallerle vaptlğl bileşiklerde
yükseltgenme basamağında bulunur.
(HP, CHİ...)
MEBİ KONU ÖZETLERİ
Hidroien metallerle yaptığı bileşiklerde (hidrür) —1
yükseltgenme basamağında bulunur.
(KH-, rvıgE--Ç)
Oksijen, peroksit bileşiklerinde —1 yükseltgenme
basamağında bulunur. (Na20;, MgO;, 1+20-2)
Oksijen, ile yaptığı OF2 bileşiğinde
+2 yükseltgenme basamağında bulunur. (02 *F 2)
Oksijen genellikle —2 yükseltgenme basamağında
bulunur. (Mg02-, sof, H sot...)
- Flor, bütün bileşiklerinde —1 yükseltgenme
basamağına sahiptir. (HF-, CFâ,
Köklerde net yük iyon yüküne, bileşiklerde ise net
yük sıfıra eşitlenerek hesaplama yapılır.
Örneğin H +1 , O —2 alındığında S atomunun
yükseltgenme basamağı,
H2ş04 —2-1+1.x+ (4-2)-0 x- +6 bulunur.
KİMYA - AYT