KONU
ÖZETİ
KİMYA
ESTERLER
Esterler, bir karboksilik asit ve bir alkol molekülünün asit katalizörlüğünde tepkimesiyle oluşur.
Esterleşme tepkimelerinde açığa çıkan suyun OH iyonu karboksilik asitten, iyonu alkolden gelir.
R, —C —IQWSHO—R2 + 1--120
Karboksilik asit Alkol
Esterlerin Adlandırılması
Ester
IUPAC adlandırması yapılırken önce alkolden gelen alkil grubunun adı yazılır. Sonra türediği asidin adının sonundaki
-Dik asit yerine -oat eki getirilir.
H-C-O-C2H5
Etil metanoat
CH3-C-O-CH3
Metil etanoat
Özel adlandırmada önce esteri oluşturan karboksilik asidin adı, sonra alkolden gelen alkil grubunun adı yazılır ve
adlandırmanın sonuna ester sözcüğü getirilir.
O
CH3-C-O-C2H5
Asetik asit etil esteri
Esterlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
• Esterlerin karakteristik hoş kokuları vardır.
• Kendi molekülleri arasında hidrojen bağı oluşturmaz.
• Kaynama noktaları, benzer molekül kütlesine sahip
alkol ve asitlere göre daha düşüktür.
Yağ asitlerinin gliserin ile oluşturduğu esterlere
trigliserit ya da yağ denir.
içeriğinde esterlerin yer aldığı bazı doğal maddeler
Lanolin koyun yününden elde edilir. Merhem
Lanolin
yapımında, kozmetikte (el ve tıraş kremleri,
tüy dökücü kremler) kullanılır.
Bal mumu, balın peteklerden alınmasından
sonra peteklerin eritilmesiyle elde _
Bal Mumu
Esterlerin Kullanım Alanları
• Esterler kimya sanayisinin önemli maddelerinden
Balsam
Cilt nemlendiricilerinde temizleyici olarak
kullanılmaktadır.
Bazı çam çeşitlerinden ve tropikal ağaçlardan
elde edilir.
Özellikle paffüm sanayisinde ayrıca tıpta
öksürük kesmede ve boğaz ağrısı tedavisinde
kullanılır.
biridir.
Sabunlar
Bal mumları
Sentetik dokuma lifleri
Kozmetik ürünler
Parfümler
ilaçlar
Boya ve plastikler için çözücüler
Yapay gıda tatlandırıcıları
Plastikler
• Meyvelerin kokuları yapılarındaki
kaynaklanır.
Metil bütirat: Elma
Etil bütirat: Ananas
Oktil asetat: Portakal
Benzil asetat: Armut
Izopentil asetat: Muz
MEBİ KONU ÖZETLERİ
138
esterlerden
KİMYA - AYT
