KONU
ÖZETİ
KİMYA
ALDEHİTLER
ALDEHİTLERİN ÖZELLİKLERİ
• Çift bağla birbirine bağlanmış karbon ve oksijen
elementlerinden oluşan oksijenin üzerinde iki tane
eşleşmemiş elektron bulunan gruba "karbonil grubu"
denir. Bu grupta karbon atomu sp2 hibritleşmesi
yapmıştır.
1200
II 1200
+6
"Karbonil grubu"
"Açil grubu"
• Karbonil grubuna bir tane alkil grubu bağlanması
ile oluşan gruba "açil grubu" denir. Karbonil ve açil
grubuna farklı gruplar bağlanarak aşağıdaki bileşikler
elde edilebilir.
Karbonil Bileşikleri
ALDEHİTLERİN ADLANDIRILMASI - İZOMERİ
• 1UPAC'a göre karbonil grubunun bulunduğu en
uzun karbon zinciri belirlenir. Karbonil grubunun
bulunduğu karbon atomunun numarası 1 olacak
şekilde karbon atomları numaralandırılır. Bağlı
gruplar, yerleri belirtilerek alfabetik öncelik sayıları
dikkate alınarak okunur. En uzun karbon zincirine
karşılık gelen alkanın adının sonuna aldehitlerde -al
eki getirilir.
o
21
31
CH3 CH3
bütanal
Aldehit
Keton
R- C- OH
Karboksilik
R-C OR
Ester
Asit
H- C- OH
Formik asit
CH3-C—OH
Asetik asit
Açil grubu
Form
CH3- C-
Aset
Aldehit
Formaldehit
CH3- C-H
Asetaldehit
• Aldehitlerin genel formülü CnH2nO şeklindedir.
• Aldehitlerin kendilerine has kokuları vardır (badem,
tarçın, vanilya...).
• Homolog sıra oluştururlar.
• Karbonil grubuna bir tane hidrojen atomu ve radikal
grubun bağlanması ile oluşan bileşiklere aldehit
(R-CHO) denir (R-H, CH C H C H s).
• Aldehitler düz zincirli olabilecekleri gibi halkalı ve
aromatik yapıda da olabilir.
• Aldehitlerin en basit üyesi bir karbonludur.
• Aldehitler polar yapıdadır. Suda iyi çözünür.
• Karbonil bileşikleri hidrojen bağı içermez.
• Doymamış bileşiklerdir, TT (pi) bağı İçerir.
• Molekül kütleleri arttıkça sudaki çözünürlükleri azalır.
• Kendi molekülleri arasında hidrojen bağı
oluşturmadıkları hâlde suyla hidrojen bağı oluşturabilir.
• Aynı dış basınçta aynı karbon sayılı alkollerden daha
düşük sıcaklıkta kaynar.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
130
• Adlandırma yapılırken zincirdeki karbonil grubunun
alkol ve alkillere karşı önceliği vardır.
• Aldehitler ile aynı karbon sayılı ketonlar birbirinin
fonksiyonel grup izomeridir.
• Aldehitlerin ilk üyesi bir karbonlu,
H- C-H
Ketonların ilk üyesi üç karbonlu,
O
CH3 - C- CH3
olduğundan ilk iki aldehitin izomeri olan bir keton
yoktur.
• Halkalı ve aromatik karbonil bileşikleri de benzer
şekilde adlandırılır.
O C-H
Benzaldehit
KİMYA - AYT
