KONU
ÖZETİ
COĞRAFYA
ÜLKELERİN KONUMUNUN ETKİLERİ VE TÜRKİYE'NİN
JEOPOLİTİK KONUMU
ÜLKELERİN KONUMUNUN ETKİLERİ VE TÜRKİYE'NİN JEOPOLİTİK KONUMU
KITA VE OKYANUSLARIN KONUMSAL ÖNEMİ
• Geçmişten günümüze dünyada yaşanan bazı gelişmeler, kıta ve okyanusları jeopolitik yönden farklı şekillerde etkile-
miştir.
• Coğrafi keşifler, doğal kaynakların varlığı, si-
yasi gelişmeler, ulaşım ve teknoloji alanında
kaydedilen ilerlemeler bu değişime neden
olan unsurlara örnek verilebilir.
• Özellikle ihtiyaç duyulan doğal kaynaklara
ulaşma isteği bazı bölge ve güzergâhların
işlevselliğini artırarak daha değerli hâle gel-
meşini sağlamıştır.
• Orta Çağ'da özellikle İpek ve Baharat yolları
üzerinde yer alan şehirler bu dönemde önem-
li ticaret merkezlerine dönüşmüştür.
• Kıtalar arası ticaret sayesinde Avrupalılar,
Asya ülkelerine ait bilimsel bilgi birikimini Ba-
tı'ya taşımıştır.
• Avrupalılar, ülkelerine ulaşan baharatlar ve
değerli madenlere daha kısa yoldan ulaşa-
bilmek için açık denizlere açılmışlardır. Ya-
pılan coğrafi keşifler sonucunda Avrupalı
denizciler, Akdeniz Havzası'nı kullanmadan
doğrudan Hindistan'a ulaşabilmiştir.
• Denizaşırı yolculuklar yeni kıtalar ve ticaret
yollarının keşfedilmesiyle sonuçlanmış, kıta-
lar ve okyanusların jeopolitik yönden önemli
değişikliklere uğramasına neden olmuştur.
• Portekiz ve ispanya öncülüğünde başlayan
coğrafi keşifler, yeni deniz yolları ve kara
parçaları üzerinde bulunan zenginliklerin
daha ucuz bir şekilde Avrupa'ya taşınmasını
sağlamıştır.
• Keşifler; ilerleyen süreçte Hollanda, Fransa,
İngiltere gibi Avrupa ülkelerinin katılımıyla
daha geniş bir alana yayılmıştır. Bu durum,
sömürgeciliğin hız kazanmasına neden ol-
muştur.
• Coğrafi keşifler sonrası işlerliği azalan Ak-
deniz, Süveyş Kanalı'nın açılmasıyla tekrar
önemli hâle gelmiştir.
• Panama Kanalı'nın açılması, deniz yolu ula-
şımında ülkelere önemli avantajlar sağlarken
Macellan Boğazı'nın zamanla önemini yitir-
meşine neden olmuştur.
• Petrol, XX. yüzyıldan itibaren enerji ve ham
madde kaynağı olarak kullanılan stratejik bir
4
İpek ve Baharat Yolu
— 11 507)
— V' » 5221
Coğrafi keşifler
Sömürgeci devletler ve XVIII. yüzyıldaki sınırları
ürün hâline gelmiştir. Petrol sevkiyatında etkin şekilde kullanılan Hürmüz Boğazı, Babülmendep Boğazı, Süveyş Ka-
nalı gibi su yollarının jeopolitik önemi artmıştır.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
COĞRAFYA - AYT
