KONU
ÖZETİ
COĞRAFYA
ÜLKELERİN GELİŞMİŞLİĞİ
ÜLKELERİN GELİŞMİŞLİĞİ
TEKNOLOJİK GELİŞMELERİN KÜLTÜREL VE EKONOMİK ETKİLERİ
Teknoloji, insanların hayatını kolaylaştıran araç ve sistemlerin geliştirilmesi olarak tanımlanabilir ve ekonomik faaliyetle-
rin büyümesine, çeşitlenmesine ve üretim, dağıtım ve tüketim faaliyetlerinin önemli aşamalar kaydetmesine büyük katkı
sağlar.
Sanayi üretiminde teknolojinin kullanımı, son iki yüzyıl içerisinde dört sanayi devrimini tetiklemiş ve günümüzde 4. Sanayi
Devrimi, bilgi ve iletişim teknolojilerinin sanayide kullanımıyla ortaya çıkmıştır. Bu durum ürün kalitesini artırmış, maliyetleri
düşürmüş ve fazla üreten ülkeleri yeni pazarlara yönlendirmiştir.
Ulaşım teknolojilerindeki gelişmeler, insanların denizaşırı ülkelere ve uzak diyarlara seyahat edebilmelerini sağlamış, kül-
türel etkileşim, dış ticaret ve turizme katkı sağlamıştır.
Kitle iletişim araçları, iletişim ve haberleşmeyle birlikte tüketim alışkanlıklarını da etkiler. Bilişim teknolojileri, iletişim ve
etkileşimi artırarak küresel bir veri ağı oluşmasını sağlamış, bu verilerin birçok sektörde kullanımı ile birçok alanda zaman
ve maliyet tasarrufu sağlanmıştır.
Teknolojideki gelişmeler, yeni iletişim modelleri ve yaşam biçimleri yaratmıştır. Örneğin, 1970'lerde yaygın olan televizyon
ve radyo gibi araçlar, günümüzde etkileşimli telefonlar, internet ve mobil teknolojilerle yer değiştirmiştir.
iletişim teknolojisindeki ilerlemeler, bireylerin duygu ve düşüncelerini dünyanın her tarafına kolayca iletebilmesini ve kültü-
rei etkileşimin hızlanmasını sağlamıştır. Sosyal medyanın bu süreçte önemli bir rolü vardır. Ancak, bu gelişmeler bireylerin
aile ve arkadaş ortamlarından uzaklaşmasına ve inşan ilişkilerinin zayıflamasına neden olmaktadır.
GELİŞMİŞLİK SEVİYESİNİN BELİRLENMESİNDE ETKİLİ OLAN FAKTÖRLER
Dünyada yer alan toplumlarda ana hedef, daha iyi yaşam koşullarına sahip olmaktır. Bu hedefin gerçekleşebilmesi için
ülkeler, ekonomik göstergelerini geliştirmeye çalışırlar. Ekonomik veriler ülkelerin gelişmişlik seviyelerinin belirlenmesinde
önemli bir etken olsa da tek başına yeterli değildir.
ÜLKELERİN GELİŞMİŞLİK SEVİYELERİNİN BELİRLENMESİNDE KULLANILAN BAZI ÖLÇÜTLER
• Ekonomik sektörlerin GSYH'deki oranı
• Temel hak ve özgürlüklere sahip olma durumu
• GSYH ve kişi başına düşen millî gelir
• Mal ve hizmet ihracatı miktarı
• Sağlık hizmetlerine erişim
• Enerji kullanım miktarı
• Ortalama yaşam süresi
• Yetişkin okuryazar oranı
• Bebek ölüm oranı
• Teknoloji kullanımı
• Gelir dağılımı
• Şehirleşme oranı
• Okullaşma oranı
• Beslenme düzeyi
GSYH oranı, ülkelere ait kalkınma düzeyinin belirlenmesinde üzerinde en çok durulan husustur. Bu oranın yüksek oldu-
ğu ülkelerde gelişmişlik seviyesinin daha yüksek olduğu gözlemlenmektedir. GSYH'de yüksek paya sahip olan pek çok
ülkede yaşam kalitesinin düşük olması, gelir dağılımındaki adaletsizlik gibi nedenler gelişmişlik anlamında GSYH'nin tek
başna yeterli olmadığını göstermektedir.
Kalkınmanın yalnızca ekonomik büyümeye göre değerlendirilmesi yetersiz kalmaktadır. Ortaya çıkan bu eksiklik, insan
odaklı ölçme tekniklerinin geliştirilmesiyle büyük oranda giderilmiştir. İnsani Gelişme Endeksi (İGE), ortalama yaşam
süresi, satın alma gücü, okuryazarlık ve okullaşma oranı gibi kriterlere dayanan bir ölçümdür.
Ülke
İsviçre
Danimarka
Türkiye
Burundi
Nijer
iGE
Sıralaması
6.
48.
187.
189.
Beklenen
Doğumda Beklenen
Ortalama
iGE Değeri
0962
0948
0838
0.426
0.400
Yaşam Süresi (Yıl)
78.6
81
76
61.7
61 .6
Eğitim Süresi Eğitim Süresi
(Yıl)
14.1
18.7
183
10.7
7
(Yıl)
10.5
13.0
8.6
3.1
2.1
Kişi Başına
Düşen GSMH
Miktarı (Ş)
56.748
60.365
31.033
732
1.240
2021 Yılı insani Gelişme Endeksine Göre Bazı Ülkeıer (UNDP,2022)
MEBİ KONU ÖZETLERİ
92
COĞRAFYA - AYT
