KONU
ÖZETİ
COĞRAFYA
TÜRKİYE'NİN EKONOMİ POLİTİKALARI VE TARIMI ETKİLEYEN
FAKTÖRLER
TÜRKİYE'NİN EKONOMİ POLİTİKALARI VE TARIMI ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Türkiye'nin Ekonomi Politikaları
Ekonomi politikası, devletlerin belli ekonomik hedeflere ulaşabilmek için kararlar alması ve bu doğrultuda uygulamalar yap-
maşıdır. Ülkeler; uyguladıkları ekonomi politikaları sayesinde istihdamı ve üretimi artırma, fiyat istikrarı sağlama, ödeme
dengesini iyileştirme ve dengeli bir gelir dağılımı sağlamayı hedeflemektedir.
Türkiye'de Cumhuriyet'in kuruluşundan bugüne toplumsal, siyasi ve iktisadi değişimlere bağlı olarak farklı ekonomik poli-
tikalar uygulanmıştır.
923-1929 Dönem
TÜRKİYE'NİN EKONOMİ POLİTİKALARI
1930-1950 Dönemi
950-1960 Dönem
980'den Sonraki
1960-1980 Dönemi
Dönem
1950-1960 Dönemi
1923-1929 Dönemi
17 Şubat 1923'te toplanan İzmir İktisat Kongresi'nde
yeni kurulacak devletin ekonomik yapısının milliyetçi ve
liberal özellikte olması fikri benimsenmiştir.
• Devlet desteği ile özel sektöre geçiş hedeflenmiştir.
Aşar vergisi kaldırılmıştır (1925).
• Tarımda makineleşme teşvik edilmiştir (1926).
• Teşviki Sanayi Kanunu çıkarılmıştır (1927).
1930-1950 Dönemi
1929 yılında dünyada yaşanan ekonomik bunalıma ka-
dar sürdürülen liberal dönem ekonomi politikaları, bu
tarihten sonra yerini devletçi ekonomi politikalarına bl-
rakmıştır.
• 1931 'de Merkez Bankası kurulmuştur.
• 1932'de Sanayi Kredi Bankası kurulmuştur.
• 1933'te Sümerbank kurulmuştur.
• 1933-1937 arası Birinci Sanayi Planı uygulanmıştır.
• İkinci Sanayi Planı hazırlanmış ancak İkinci Dünya Sa-
vaş nedeniyle uygulanamamıştır.
1950'Ii yıllar, ikinci liberal dönemi olmuştur.
• Özel sektörün ticaret ve sanayi sektörlerine yönelik gi-
rişimlerinin yanı sıra büyük sermayeli yatırımların dev-
let tarafından yapılması planlanmıştır.
• 1950-1960 Dönemi'nde ekonomi istikrarlı bir büyüme
hızı yakalamıştır. 1950-1955 arasında dış ticaret sü-
rekli açık vermiş ve dış ödeme güçlükleri ile karşılaşıl-
mıştır.
1960-1980 Dönemi
1960 yılında Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) kurularak
1963 yılından itibaren 5 yıllık kalkınma planları uygulan-
maya başlamıştır.
Kalkınma planlarıyla toplum refahının artırılması, sos-
yal adaletin sağlanması ve ekonominin karma sistem
içinde yürütülmesi hedeflenmiştir.
1980'den Sonraki Dönem
Türkiye, daha fazla dışa açılma ve küresel ekonomiyle bütünleşebilme gibi amaçlarla çeşitli düzenlemelere gitmiştir.
Bu amaçla "İhracata Dayalı Sanayi Stratejisi Düzenlemeleri” uygulamaya konulmuştur.
• Serbest ekonomi modeline geçilmiştir.
• İthalata dayalı büyüme yerine ihracata dayalı ekonomik büyüme planlanmıştır.
• Kamu kesiminin ekonomideki payı küçültülerek özel kesimin ekonomiye daha fazla dâhil olması düşünülmüştür.
• Sanayi ve ticaretin geliştiği bu dönemde bütçe açığı giderek artmıştır.
• Bölgesel gelişmişlik farklılıklarının azaltılması için 2012 yılında çıkarılan teşvik paketiyle; Türkiye'nin ekonomik yön-
den az gelişmiş bölgelerinde özel sektörün daha fazla yatırım yapması amacıyla gümrük vergisi muafiyeti, vergi
indirimi, yatırım yeri tahsisi ve KDV istisnası gibi özendirici uygulamalar yapılmaktadır.
• Mekânsal gelişim farklılıklarını azaltmak amacıyla bölgesel kalkınma projeleri uygulanmaya başlanmıştır.
DİKKAT
2024-2028 yılları arasında uygulanacak olan 12. Kalkınma Planı'nın amacı, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyüme hedefi-
nin gerçekleştirilmesini sağlayan bütüncül bir yol haritası hazırlamak ve Türkiye'nin potansiyelini harekete geçirmektir.
COĞRAFYA - AYT
MEBİ KONU ÖZETLERİ
25
