KONU
ÖZETİ
COĞRAFYA
TÜRKİYE'NİN BÖLGESEL KALKINMA PROJELERİ
TÜRKİYE'NİN BÖLGESEL KALKINMA PROJELERİ
• Türkiye'de bölgeler arası ekonomik ve sosyal farklılıkları gidermek için bölgesel kalkınma çalışmaları başlatılmıştır.
Ekonomik ve sosyal kalkınma için gerekli her türlü kaynağın, nüfus ve ekonomik faaliyetlerin ülkenin her yerinde den-
geli dağılması hedeflenmiştir.
• Türkiye'de bölgesel gelişim farklılıklarının azaltılmasıyla ilgili çalışmalar Planlı Bölgesel Politikalar Dönemi'nde (1960
sonrası) başlamıştır.
• Bu kapsamda uygulanan politikaların ilki, 1963-1967 yıllarını kapsayan Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı; sonuncusu
2024-2028 yıllarını kapsayan On ikinci Kalkınma Planı'dır.
GÜNEYDOĞU ANADOLU PROJESİ (GAP)
• GAP; Türkiye'nin güneydoğusundaki su kaynakları ve
tarım topraklarını geliştirmek, hidroelektrik enerji üret-
mek ve sulu tarım yapılan alanları genişletmek amacıyla
1977'de hayata geçirilmiştir.
• Sulama ve enerji yatırımlarına yönelik başlayan proje;
günümüzde tarım, sanayi, ulaştırma, eğitim, sağlık, kırsal
ve kentsel altyapı yatırımlarını da içine alan bölgesel bir
kalkınma projesine dönüşmüştür.
Güneydoğu Anadolu Projesi'nin (GAP) Temel Amaç ve Hedefleri (2021-2023)
GAP'ın kapsadığı iller
AMAÇLAR
Tarımda rekabet
gücünün artırılması ve
sürdürülebilir çevre
Turizm ve sanayide
ekonomik büyüme
Beşerî ve kurumsal
kapasitenin geliştirilmesi
HEDEFLER
Tarımsal üretimde rekabet gücünün artırılması
• Kırsal nüfusun gelir düzeyi ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesi
• İklim değişikliğiyle mücadelede enerji ve çevre politikası dönüşümlerinin uygulanması
• GAP turizminin rekabet gücünün artırılması
• Kültürel mirasın korunması ve turizme kazandırılmasının desteklenmesi
• Sanayi, girişimcilik ve AR-GE'nin desteklenmesi
• Beşerî kapasiteyi artırmaya yönelik faaliyetler yürütülmesi
Sosyal ve kültürel hayatın desteklenmesi
• Dezavantajlı grupların sosyal hayata katılımının artırılması
• GAP kapsamında 2020 yılı itibarıyla 14 hidroelektrik santrali tamamlanmış, böylece enerji üretimine yönelik yatırım
oranı %91 ,2'ye ulaşmıştır.
• Proje kapsamındaki sulamaların devreye girmesiyle yaş sebze, meyve ve endüstri bitkilerinin üretiminde ve ürün çe-
şitliliğinde büyük artış sağlanmıştır.
• Bölgedeki ulaşım ağının geliştirilmesine yönelik olarak Gaziantep-ŞanIıurfa Otoyolu başta olmak üzere çeşitli kara
yolu güzergâhlarının çok şeritli hâle getirilmesi planlanmıştır.
• Göbeklitepe, Nemrut Dağı Millî Parkı, Halfeti, Harran, Zeugma ve Haleplibahçe bölgedeki önemli kültürel varlıklardır.
Bölgenin sahip olduğu kültürel zenginlik, turizm sektörünü de harekete geçirmiştir.
• GAP Bölgesi, uygulanan kalkınma hamleleri sayesinde ihracat düzeyinde önemli artışlar kaydetmiştir. Bölge ihracatı,
2000 yılında 503 milyon dolar iken 2023 yılında 14 milyar doları geçmiştir.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
74
COĞRAFYA - AYT
