KLASİK MANTIK
BASİT TÜRLERİ
kesin
Kıyasın sonwu ömüllerde anlam bakımından txılurwp
bakımının kıyaslardır,
Örnek:
Bütün filozoflar akıllıdır,
Aristoteles bir filozoftur,
O hâlde, Aristoteles akıllıdır,
Sorit
» Zincirleme kıyasın bir türüdür, Herhangi bir zinddomo
kıyasta tekrar eden önerme çıkarılarak yapılan kıyas
türüne "sorit" kıyas denir,
Örnek'
Şu karaltı insandır.
Hor inşan canlıdır,
Şu karaltı canlıdır,
Hor canlı cisimdir.
O hölde şu karaltı cisimdir.
Zincirleme KHas
Art arda gelen birçok basit kıyastan duşular, Önceki kıyasın
sonucu. bir somaki kıyasın ölüğülü olur,
Şu karaltı insandır,
Her insan canlıdır.
O hâlde şu karaltı canlıdır, (1, kıyasın sonucu)
Şu karaltı canlıdır,
Her canlı cisimdir.
(2, kıyasın öncülü)
O hölde şu karaltı çisimdir.
Entimem (Eksik Önermeli k'•pg_
» Öncijlerdon birini ya da Sonucxı saklı tutarak yani dile 90tIr•
nwyerek yapılan kıyaslardır,
Örnek'
Çalışıy«urn o hölde kazanacağım,
(Saklı tutulmadan hâli)
Bütün çalışanlar kazanır, (Saklı tutulan öncül)
Bom do çalışıyorum.
O hâlde bon do kazanacağım.
BİLEŞİK KIYAS TÜRLERİ
KOŞULLU KIYAS
İki Veya daha çok Önetmenin veya, ancak Ve ancak • gibi
koşul bildiren oklemlorlo birbirho bağlanmasına "koşulu önormo•
denir, İki Vardır:
Bilişm KOŞULLU KIYAS
Bir koşullu büyük "İse" eklemi İle birbirine
koşullu kıyag bitişik koşullu
örnek: öğrenci çalışkan değil ise sınılını geçemez,
Öğrenci çalışkan
O hâlde. öğrenci sınıfını geçemez.
AYRIK KOŞULLU KIYAS
Bu kıyaslarda en "veya, ya da, yahut" ekle-
mi almıştır.
Örnek: Yarm dalgalı durgun Olacak.
Yann deniz dalgalı Nacak.
O hâlde, deniz Olmayacak
İKİLEM (DİLEMMA
çok kişiyi Zor durumda bırakmak
lan akıl yürütmedir, Bir soçmoli bir koşullu kıyasın bid•şrnosiw
Oluşu', Amaç SOMCA' çok bir kişiyi
bırakarak Çünkü İkilem,
durumda aynı sonucu verir
Örn•k: mursan iyi öğrenirsin vo gozorson iyi öğrenirsin,
Ya okursun ya da geze«sin.
O halde iyi t*ronirsin,
Örnek: Savaşta cezalandırılan nöbetçi hikâyesi ikileme örnek,
Savaşta, düşman yapıp karşı tarafa büyük ka-
yıp verdirir, Baskına ağlayan birliğin komutanı. baskın anındaki
nöbetçiyi mahkemeye verir, Yargıç, Sanık nöbetçiye şöyle der:
Nöbetini gereği gibi tutmuşsan baskını birliğine haber verme.
dğin İçin
Nöbetini gereği gibi tutmamışsan kanun ve emirlere uymadı-
ğın İğn suçlusun,
O hâlde her iki durumda da suçlusun.
