15. Kızıldeniz, iki büyük çöl arasında kalan bir denizdir. O bölgedeki
hava kuru ve verimsizdir. Kızıldeniz'e hiçbir nehir ya da başka
bir tatlı su boşalmaz yani buraya hiçbir yerden oksijen ya da
nitrojen ulaşımı yoktur. Normal şartlarda bu denizin verimsiz
ve çevrildiği karalar gibi bir çöl olması gerekirken Kızıldeniz'de
tüm çeşitleriyle mercanlar bulunur. Zor şartlara rağmen burada
yaşamayı başaran mercanların bu başarısı, Zooxanthellea de-
nen bir alg türü ile yaptıkları "ortak bir yaşam” ile gerçekleşir.
Zooxanthellea, fotosentez yapan bir algdir. Mercan, bu alge
barınacak bir yer sağlar ve aynı zamanda bu algden birazını
yer. Mercanlar, gündüz içlerine kapanır; dışarıda sadece iske-
letleri kalır. İşte bu zamanlarda alg, mercan iskeletinin arasında
düşmanlarından korunarak güneş ışığıyla fotosentez yapar.
Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisi çıkarılamaz?
A) Kızıldeniz, normal şartlarda canlı yaşamına çok uygun
olmayan bir denizdir.
B) Bazı canlılar, birbirlerinin yaşamı içinde hayati öneme
sahiptir.
C) Kızıldeniz'de yaşayan mercanlar, fotosentez yaparak ha-
yatlarını devam ettirir.
D) Kızıldeniz'deki mercanların yaşamları, bu mercanların
içinde barınan alglere bağlıdır.
E) Kızıldeniz, tatlı su kaynakları tarafından beslenmeyen bir
denizdir.
16. Afrika, kanunları doğal hayatın koyduğu özgür topraklara sa-
hiptir. Gerçek anlamda boşluk duygusu veren bu altın renkli
coğrafya, sınırsız toprakları ve varılması imkânsız gibi duran
ufkuyla, yeryüzünün kıskanılan alanlarıdır ve insana ne denli
küçük olduğunu hissettirir. Buraların asıl sahipleri; sabah güne-
şinde oynaşan yarasa kulaklı tilkiler, kükreyerek salınan aslanlar,
nehir yakınlarındaki su kuşları, zürafa, zebra, fil, sırtlan, topi,
antilop gibi canlılardır. Bu canlılar Afrika turizminin belkemiği
olan safari turlarına da ev sahipliği yapıyor. Özellikle büyük beş
denen aslan, leopar, fil, bufalo ve gergedan büyük ilgi görüyor.
Safariye çıkanların genelde amacı, bu büyük beşi görebilmektir.
Safarinin zaferi böyle ölçülse de bu her zaman mümkün ol-
muyor. Yine de büyük beşin peşinde ciplerde geçen yolculuk
çok daha heyecanlı hâle geliyor.
Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı
yoktur?
İZ Batı dışındaki birçok toplulukçu kültürde ilişkisel benlik anla-
yışı hâkimdir. Bu topluluklarda benliğin ayrışmışlığına değer
verilmez. İnsanların esasta birbirlerine bağlı olduğu gerçeği
önem taşır. Başta gelen kural, başkalarına uymak ve onlarla
bağlılığı sürdürmektir. Kişinin sosyalleşme şekli; onun ait olduğu
gruplara ve genel olarak var olan ilişkilere uyum göstermesini,
başkalarının duygularına duyarlı olup onların aklından geçeni
okumasını, ona atfedilen görev ve rolleri ve ondan beklenen
davranışları yerine getirmesini sağlar. Kişiden beklenen roller
ve görevler belirlenmiştir ve kişinin başkalarıyla olan bağları
daha mühimdir.
Bu parçaya göre ilişkisel benlik anlayışı ile ilgili
aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A)
B)
C)
D)
E)
Bireysel özelliklerin, tercihlerin, düşüncelerin hiçbir şekilde
önemsenmediği
Bireylerin, başkalarına bağlı olarak tanımlanan statülerine
uygun davranışlar sergilediği
Bireylerin kendilerine atfedilen sosyal görev ve sorumlu-
lukları yerine getirmeye çalıştığı
Kendi başına, farklı bir birey olmaktansa grubun bir üyesi
olarak var olmanın daha çok önem taşıdığı
İlişkilere uyum gösterebilme ve o ilişkilerin bir parçası ola-
bilmenin önemli bulunduğu
18. Safra kesesi bir denge üzerine çalışır. Safra kesesindeki saf-
ranın akışkanlığını sağlayan kolesterol, safra tuzları ve desitin
adlı bir üçlü grup var. Bu maddelerin belli oranlarda olması
gerekir. Eğer bu oran değişirse, özellikle de kolesterol çabuk
değişkenlik gösterir, safrada çökelti miktarı artar. Bu çökeltinin
üzerine herhangi bir mikroorganizma oluştuğunda taş için bir
çekirdek meydana gelir. Ayrıca safra kesesi bir depodur. Besin-
ler onikiparmak bağırsağına gelince bir uyarı verilir, 'Kasıl, bana
safrayı gönder." der. Safra kesesi de kendisine emir geldiği anda
safrayı gönderir. Ama aşırı rejim yapan kişilerde gördüğümüz
gibi emir gelmediğinde bu defa safrayı göndermez ve o safra
biriktiği için kuma dönüşür, sonra da taş olur.
Bu parçadan aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz?
A)
B)
C)
D)
E)
Afrika'nın gerçek sahipleri kimlerdir?
Afrika turizminin temelini ne oluşturmaktadır?
Afrika topraklarının en tehlikeli yanı hangisidir?
Afrika toprakları kişilere kendini nasıl hissettirir?
Afrika'da safariye çıkanların özellikle görmek istediği
hayvanlar hangileridir?
A)
B)
C)
D)
E)
Safra kesesinin vücudun emir komuta zincirinin merkezi
olduğu
Safra kesesinin onikiparmak bağırsağıyla uyumlu çalıştığı
Kolesteroldeki artış ve azalışın safra kesesini olumsuz
etkilediği
Safra birikmesinin vücutta taş oluşumuna neden olduğu
Safra kesesinin içindeki etken maddelerin oranının çok
önemli olduğu
65
