Kimyasal Tepkimeler ve Hesaplamalar
3. Artan Madde (Sınırlayıcı Bileşen) Problemleri
Tepkimeye giren birden fazla maddenin miktarı verilir ve Oluşan ürün ve artan madde
miktarları sorulabilir.
Verilen madde miktarları mol sayılarına çevrilir,
Mol sayıları denklem katsayılarına bölünür.
Küçük Olan oran mol oranları ile çarpılarak harcanan ve Oluşan maddelerin mol sayıları
bulunur.
Tepkimeye girenlerden biri tükenir, diğerinden bir miktar artar.
Tükenen madde sınırlayıcı bileşendir. Tepkimede oluşacak ürün miktarını sınırlayıcı bile-
şen belirler.
Tepkimeye girenlerin miktarları verildiğinde
N2(g) + 3H2(g) 2NH3(g)
Mol oranları:
6 kat
Başlangıç molleri:
mol
6 mol
3 mol-
2 kat
6 mol
2 mol
Başlangıç mollerinin, mol oranlarının kaçar katı olduğu bulunur. Bunlar içinde katı küçük
olan sınırlayıcı bileşendir.
ÖRNEK UYGULAMA
6 mol N2 ve 6 mol Hinin tepkimesinden en fazla kaç mol NH3 elde edilir? Hangi mad-
deden kaç mol artar? Sınırlayıcı bileşen hangisidir?
Mol oranları ve başlangıç molleri tepkime denkleminin altına yazılır.
Mol oranları:
6 kat
Başlangıç mollerİ:
II mol
6 mol
3 mol
2 mol
Küçük Oran (2 kat) kullanılır.
2 kat
6 mol
+ 3H2(g) 2 NH3(g)
Mol oranlan:
Başlangıç molleri:
Değişim:
N2(g)
1 mol
6 mol
—2 mal*
3 mol
2 kat
6 mol
2 kat
2 mol
+4 mol
2 kat
Zimyosal tepkimelerde tamamen
harcanan maddeye sınırlayıcı
reaktif denir.
ReoktiHevden en az birinin tüken-
diği tepkimelere tom verimli tep-
kime denir, Tam verimli tepkime-
Şerde tüm reaktiflerde tükenebilir.
Tomomlammş bir tepkimede, ar-
tan maddenin tükenmesi İÇİM or-
tama smırlayıcı reaktiften eklen-
m elidir.
hem N 2 hem de H 2
verilmiştir. Bu
kaçar
katı olduğu bulunur. Küçük olan
kat (2 kot) kullanılın H 2 sınırlayı-
cı bileşendir. Mol 2'şer
kat' tepkimede horcamr ve olu-
Şur. N2 artar, H2 tükenir ve
4 mol NH3 oluşur.
24
Son: 4 mol N2 artar
4 mol N2 artar.
4 mol NH3 oluşur.
H2 tükenir, sınırlayıcı bileşendir.
Orbital Yayınları - Ders Anlatım Modülleri
4 mol NH3 oluşur.
