KİMYASAL TEPKİME TÜRLERİ
I. Yanma Tepkimeleri
Yanıcı maddenin oksijenle tepkimeye girmesine yanma tepkime-
ye ise yanma tepkimesi denir.
a) Metal ve ametaller yanarlar.
Mg + —02 -ş Mgo 2Al + —02 A1203
s + 02 so
2
CLI + 702 CUO
b) C, H, O elementlerinden oluşmuş bileşikler organik bileşikler-
dire Organik bileşiklerin yanması sonucu C02 ve H20 açığa
çıkar. Tepkime denkleştirilirken sırasıyla C, H ve O sayılarak
denkleştirilir.
CH4 + -+ +
+ -+ 002 + 4-120
C2H50H + —b 102 +
Yanma tepkimeleri, N2 gazının yanması hariç, ekzotermik (ısı
veren) tepkimelerdir.
Yanma olayının gerçekleşmesi için;
yanıcı madde,
hava (oksijen),
tutuşma sıcaklığı gerekir.
2. Asit - Baz Tepkimeleri
Asit ile bazın tepkimeye girerek tuz ve su oluşturmasına nötral-
leşme tepkimesi denir
Asit + Baz -+ Tuz + Su
HCI(suda)
+ NaOH
_+ NaCI(suda) + H20(s)
-+ 2H2%)
H SO
2 4(suda)
Net iyon tepkimesi:
+ OH- -ş
(suda) (suda)
[l Tepkime denkleştirilirken, tepkimeye giren asitin sayışı,
bazın OH- sayısına eşit olmalıdır.
Her asit — baz tepkimesi nötralleşme tepkimesi değildir. Tep-
kime sonucunda su açığa çıkmazsa nötralleşme tepkimesi
değil, asit — baz tepkimesidir.
NH3(9) + HCI -+ NH4%)
3. Çözünme - Çökelme Tepkimeleri
İyonik maddeler suda çözündüğünde iyonlarına ayrılır. Bu iyon-
lann birbiri ile tepkimelerinden suda çözünmeyen ve çözelti dibi-
ne çöken katı madde oluşabilir. Bu tür tepkimelere çözünme —
çökelme tepkimeleri denir.
Na+, , NOS iyonları suda iyi çözünürler. Bu iyonlar çökel-
me tepkimelerinde yer almazlar.
NaCl ve AgN03 çözeltileri karıştınldlğında,
3(suda)
Na+ + CI- + Ag+ + N05 Agcı + Na+ + Nog
Net iyon tepkimesi:
Ag+ + cr Agcı
(suda) (suda)
AgCl katısı çökelek, Oluşan olaya çökelti tepkimesi denir.
Seyirci iyonlar: Tepkimeye girmeyen çözelti içinde serbest
halde bulunan iyonlardır. Na+ ve NO-
Mağaralardaki sarkıt ve dikitler, traveftenlerin oluşumu, su bo-
rulanndaki tortular çözünme çökelme tepkimelerine örnek ve-
rilebilir.
4. Metal — Asit Tepkimeleri
Metaller genel olarak iki ana gruptur:
Soy metaller (pasif metaller): Cu, Ag, Hg, Au, Pt
Aktif metaller: Soy metal dışındaki metaller
Aktif metal + Asit -+ Tuz + H
Napo + HCl(suda) NaCl(suda) + îH2(g)
Mg + 2(g)
Mg 2HNO
3(suda)
Metal asit tepkimelerinde metalin değerliğinin yarışı kadar H
gazı açığa qkar.
21 Yan soy metaller (Cu, Ag, Hg) Oksijensiz asitlerle (HO, HBr
gibi) tepkimeye girmezler.
Tam SOY metaller (Au, et) ise hiçbirmadde ile tepkimeye gir-
meler. (HCI + HN03 karışımı, Kral Suyu ile tepkime verirler.)
Yan soy metal + Oksijenli Asit —ş Tuz + Gaz + Su
(Cu, Hg veya Ag) (HN03 veya N02 (derişik HN03)
NO (seyreltik ı-lN03)
S02 (derişik H2S04)
