KİMYA HER YERDE
Temizlik Maddeleri
Sabun , deterjan ve çamaşr sodası temel temizlik maddeleri-
Sabunlar
Yağ asitlerinin sodyum ya da potasyum tuzlarına sabun denir.
CI 7H35COONa sodyum stearat (sert sabun)
CH3 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2
x / x / x / x /X/X/X/X/X
CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 coo-Na+
Soyum stearat
CI 7H35COOK potasyum stearat (yumuşak sabun)
CH3 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2
x / x /X/X/X/X/X/X/X
CH2 CH2 CH2 CH2
Potasyum stearat
Hidrofil: Suyu seven kısım.
Hidrofob: Suyu sevmeyen kısım.
Yüzey aktif madde: Yapısında polar ve apolar uçların bulun-
düğü sabun ve deterjan gibi maddelerdir.
Kir. Toz, toprak, kum gibi anorganik maddelerden oluşabile-
ceği gibi yağ ve apolar yapılı organik maddelerdende Oluşa-
bilen yapılardır.
Sabun ve deterjanlar kiri nasıl temizler?
Hidrofil (suyu seven) polar ucu suyla etkileşir. Hidrofob (suyu
sevmeyen) apolar uç ise sudan kaçmak için kirin içine girer.
Böylece apolar uç, kiri yüzeyden sökerek çıkarır.Kire bağla-
nan deterjan molekülü suyun içinde dolaşmaya başlar.
Sabunlar sen sularda çökeldiği için temizlik Özellikleri azalır.
Deterjanlar ise çökelmediği için sert sularda bile temizlik ya-
SABUN VE DETERJANLARIN ÖZELLİKLERİ
7
Hidrofob
Hidrofil
L.) Deterjanlar
Kuyruk kısmı
(Hidrofob grup)
ksmı
(HErofü grup)
Sabunlar
Ham maddesi doğal bitkisel ve
hayvansal yağlar ile NaOH,
KOH gibi bazlardır.
Çevre kirliliğine neden olmaz.
Doğada kolay parçalanır.
Sert sularda çökeldiği için et-
kili değildir.
Cilde zaran azdır.
Bazik özellik gösterir.
Çamaşır Sodası
Deterjanlar
Ham maddesi petrol ürünleri-
dir.
Çevre kirliliğine neden Olur.
Doğada kolay parçalanamaz.
Sert sularda çökelmediği için
köpürerek iyi temizlik yapar.
Cildi tahriş eder.
Bazik Özellik gösterir.
Deterjan, temizleyici anlamında kullanılır. Deterjanların ham
maddesi doğal yağlar değil, petrol ürünleri ve kömürden el-
de edilen yan ürünlerdir. Deterjanlarda da sabunlarda oldu-
ğu gibi hidrofil ve hidrofob uçlar bulunur. Piyasada en çok kul-
lanılan sodyum laurİl sülfat ve sodyum lauril benzen sütfonat
deterjanlarının formülleri aşağıda verilmiştir.
CH3 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2 OS05Na+
x /X/X/X/X/X/
CH2 CH2 CH2 CH2 CH2
Sodyum lauril sülfat
CH3 CH2 CH2 CH2 CH2 CH2
x / x /N/X/X/X
CH2 CH2 CH2 CH2
Sodyum laurİl benzen sülfonat
Sistematik adı, sodyum karbonat, formülü Na2C03'tır.
Etkin olarak temizleyen ve doğayı kirletmeyen bir maddedir.
Na2C03 + 1-120 NaOH + NaHCO
Yağ + 3NaOH -+ Sabun + Gliserin
Tepkimede Oluşan NaHC03 tuzu yumuşatıcı, mikrop öldürü-
cü ve koku soğurucu bir maddedir.
Hijyen: Sağlıklı bir yaşam için hastalık yapan mikroplardan
arınmak amacıyla vücudun, giysilerin, mekanların ve kullanı-
lan eşyaların temizlenmesidir.
