1 | Kıbrıs Meselesi 3 | Orta Doğu'da Arap-israil Savaşları
2 1Ege sorunları
4 Ermeni terörü
Kıbrıs Meselesi
ibriş Adaşı 1571 yılında II.Selİm Dönemi'nde Osmanlı egeme
lİğine girmişti. 1877-1878 Osman11-Ruş Savaşl'ndan sonra Kıbrıs
İngiltere tarafından İlhak edilmiş ve Osmanlı Devleti I.Dün-
Va Savaş sürecinde bu İlhakı kabullenmek zorunda kalmıştır.
24 Temmuz 1923'te İmzalanan Lozan Barış Antlaşması'yla da
'n İlizlerin Kıbrıs egemenliği Onaylanmıştır. İngiltere'nin 1950'li
Illarda Kıbrıs'tan çekilmeye karar vermesi Kıbrıs Meselesi'nim
ündeme gelmesine yol açmıştır.
Kıbrıs Meselesi ile İlgili Bilinmesi Gereken Önemli Kavramlar
Yunanistan'ın girişimlerinin reddedilmesi üzerine Kıbrıslı Rum-
lar, Kıbrıs'ı kendilerine bağlamak için "ENOSİS" fikrini ortaya
atıp, "EOKA" adlı bir örgüt kurmuşlardır.
Yumuşama Dönemi'nde Türk Dış Politikası-Kıbrıs Meselesi
1964'te Kıbrıs'aiâi&keştirilen uyarıüuşunda, Rum uçaksavarlar
tarafından uçağı vurulan pilot Yüzbaşı Cengiz Topel esir düşmüş ve
Rumlar tarafındğtvşşhit edilmiştir. (Kıbqs'taki ilk pilot şehidimizdir.)
1964
ABD Başkanı Lyndon B. Johnson Türkiye Başbakanı İsmet
nönü'ye yazdığı bir mektupla 5 Haziran'da Türkiye'nin Kıbrıs'a mü-
dahalesİnİ önlemek İstemiştir. Johnson Mektubu olarak bilinen bu
yıs Meselesi'nde Yaşanan Önemli Gelişmeler
mektup ABD-Türkiye ilişkilerinin gerginleşmesine yol açmıştır.
1951
1974
1951'de Yunanistan Kıbrıs'ın kendisine verilmesi için İngil-
Rumlar 15 Temmuz 1974'te Cumhurbaşkanı Makarios'u
tere'ye resmen başvurmuş ancakbugirişimi olumsuz karşılanmıştır. darbe ile indirip, NikosSampson'u başa getirmişler ve "Kıbrıs Elen
Cumhuriyeti" nin kurulduğunu ilan etmişlerdir.
1952
Kıbrıs Adası'nı Yunanistan'a bağlamak isteyen Rumlar Yor-
—T' rkiye bu darbeyi, Uyunanistan'ın Kıbrıs'a bir müdaha-
go Grivas liderliğinde "gerilla savaş" yapmak amacıyla EOKA (Kıb-
rıs Mücadelesi Ulusal Örgütü) denilen gizli Örgütü kurmuşlardır.
1954
unanistan, Kıbrıs Sorunu'nu BM'ye taşıyarak mesele-
nin uluslararası bir konu hâline gelmesini sağlamıştır.
1955
EOKA'nın Türkleri hedef alan terör faaliyetlerine karş
Kıbrıs'll Türkler tarafından Volkan teşkilatı kurulmuştur.
Adada yaşanan Türk-Rum çatışması iki NATO devleti Olan Tür-
kiye ve Yunanistan'ı savaşın eşiğine getirmiştir. Bunun üzerine
ABD, devreye girerek bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kurulması
için aktif bir rol oynamıştır.
1958
EOKA'nın Türkleri hedef alan saldırılarına karşı Türk
Mukavemet Teşkilatı kurulmuştur.
1959
rkİye ve Yunanistan arasında II Şubat 1959'da Zürih
Antlaşması, ardından da 23 Şubat 195Yda Londra Antlaşması
imzalanarak bağımsız bir "Kıbrıs Cumhuriyeti"nin kurulması ka-
rarlaştırılmıştır.
1960
16 Ağustos 196ffta Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kurulduğu
dünyaya duyurulmuştur. Kıbrıs Cumhuriyeti'nin İlk Cumhurbaşka-
nı Rum lider Makarios, yardımcısı ise Türk lider Dr. Fazıl Küçük ol-
muştur.
1963
1963'te Makarios Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası'nı de-
ğiştirerek Rumların etkisini artırmak istemiş, Rum örgütler ise
Türkleri göçe zorlamak için saldırılarını artırmıştır. 24 Aralık'ta
Rumlar yaptıkları saldırılar sonucu 24 Türk'ü şehit edip, 40'ın1
yaralamıştır (Kanlı Noel Olayları).
1963
Kıbrıs'ta Kanlı Noel olaylanndan sonra 27 Aralık 1963'te,
üç garantör (Türkiye, İngiltere ve Yunanistan) ülkenin askerlerin-
den oluşan Barışı Koruma Kuvveti oluşturulmuştur. İngiliz ge-
neralin harita üzerinde yeşil bir kalemle çizdiği çizgiyle Lefkoşe
30 Aralık 1963'te ikiye ayrılmış, bu tarihten itibaren bu sınır Yeşil
Hat olarak adlandırılmıştır.
197
leşi" olarak değerlendirmiş ve 20 Temmuz 1974'te l. Kıbrıs Barış
Harekât”nı, 14 Ağustos'ta da II, Kıbrıs Barış HarekâtÜnı düzenle-
miştir. Türkiye bu askerî harekât ile adadaki Türklerin güvenliğini
sağlamak ve Yunanistan'ın ENOSİS idealini engellemek istemiştir.
1974
22 Temmuz'da ABD ve Birleşmiş Milletlerin araya gir-
mesiyle Türkiye ateşkesi kabul etmiştir.
1975
Türkiye Kıbrıs Türklerinin haklarını koruyabilmek İçin 13
Şubat 1975'te Rauf Denktaş liderliğinde "Kıbrıs Türk Federe Dev-
letİ"nİ kurmuştur. BM bu gelişmeyi kınamakla birlikte İki toplumu
da "eşitlik içinde" görüşmelere çağırmıştır.
1983
Yapılan görüşmelerin sonuçsuz kalması üzerine Türkiye
15 Kasım 1983'te "Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti"ni kurduğunu
açıklamıştır. ABD, İngiltere, Fransa ve SSCB Kıbrıs'ı tanımayacağı-
İDEA
EOKA
AKRİTAS
PLANI
TÜRK
Kelime anlamı "İlhak" olan Enosis, İlk Megalİ İdea
haritasının çizildiği 1791 yılından İtibaren gündeme
getirilmiştir. Megali İdea hedefi çerçevesinde Kıb-
rıs'ın Yunanistan'a bağlanmasını sağlama fikridir.
1453'te Fatih Sultan Mehmet tarafından fethedi-
len İstanbul'un tekrar ele geçirilerek; Yunanistan'ın,
Girit, Rodos, Kıbrıs, Anadolu ve Büyük İskender'in
uzandığı İskenderiye'ye kadar olan toprakları alıp,
Bizans İmparatorluğu'nu kurma hayalidir.
EOKA (Kıbrıs Mücadelesi Ulusal Örgütü) Yunanlıların
Kıbrıs'ı kendilerine bağlamak için kurduğu örgüttür.
Türk halkını ani bir saldırı İle yok ederek Kıbrıçın Yuna-
niştan'a bağlanmasını sağlamaya çalışan planın adı-
dar. Böylece Kıbrıs'ın Yunanistan'a bağlanması sağla-
nacaktır.
Açılımının "Var Olmak Lazımsa, Kan Akıtmamak Ni-
ye” olduğu ileri sürülmüştür. EOKA'nın terör faaliyet-
'erine başlaması ve eylemlerini iyice artırması üzeri-
ne Kıbrıslı Türkler tarafından kurulan teşkilattır (1955).
Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT), Kıbrıs'ta 1958'de
EOKA Örgütüne karşı mücadele etmek İçin kurulan
nı bildirmişlerdir.
1924 doğumlu Rauf Denktaş Kıbrıs'ta avukatlık ve
savcılık görevlerinde bulunmuştur. 1975'te Kıbrıs
Türk Federe Devlet Başkanı ve 1983 yılında Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin cumhurbaşkanı seçilmiş-
tir. 13 Ocak 2012 tarihinde hayatını kaybetmiştir.
Rauf Denktaş
Kıbrıs Harekâtı Sırasında;
Cumhurbaşkanı
Başbakan
Harekâtın parolası
Fahri Korutürk
Bülent Ecevit
"Ayşe tatile çıksın"
MUKAVEMET
silahlı örgüttür. Kıbrıs'ta 1976 yılında Güvenlik Kuv-
TEŞKİLATI
vetleri Komutanlığının kurulmasıyla düzenli bir ordu-
ya geçiş yapılmıştır.
Türkiye'ye ambargo uygulayan devlet ABD
Annan Planı
BM eski genel sekreteri Kofi Annan tarafından ortaya konan ve Türk
ve Rum kesimleri hâlinde bölünmüş Kıbrıs Adası'nın bağımsız bir dev-
let olarak birleştirilmesini öngören plandır. Plan 2004 yılında yapılan re-
ferandumlarda Türk tarafının %64 oranında evet dediği hâlde, Rum ta-
pfmm %75 oranında hayır demesi nedeniyle hayata geçirilememiştir,
instagram.com/copysinav
