KAVRAYALIM
Test
BİLİMSEL YÖNTEM
Hücre zarı ile ilgili çalışmaların tarihi seyrine ait önem-
li olaylar aşağıda verilmiştir.
1915'de kırmızı kan hücrelerinden İzole edilen zar-
lar kimyasal olarak analiz edildi ve lipit ve protein
[erden oluştukları bulundu.
1925'de İki Alman bilim inşanı hücre zarlarının çift
tabakalı lipitten oluşması gerektiğini düşündü.
Eğer zarın temel yapısı çift katlı tostolipit İse, pro-
teinler nerede yerleşmiş olmalıdır? soruşundan
hareketle Davsan ve Danielli 1935'de zarın her iki
yüzeyinin hidrofilik proteinlerle kaplanmış olabile-
ceğini önerdi. Sandviç modeli adı verilen bu mo-
dele göre, iki protein tabakası arasında çift taba-
kail fosfolipit moleküllerinin yer aldığı Önerildi.
Hücre ilk kez elektron mikroskobu ile 1950'lerde
İncelendiğinde, elde edilen resimler sandviç mo-
delini destekler görünümdeydi. Ancak, 1960'Iarın
sonunda bu modelin İki sorunu Olduğu tark edil-
diş Birincisi, farklı işlevlere sahip zarların yapı ve
kimyasal bileşim olarak farklı oldukları ortaya çık-
ti. ikincisi, zar proteinlerinin suda çok Yi çözün-
mediği anlaşıldı.
Bu gözlemleri dikkate alan Singer ve Nicolson
1972 yılında, zar proteinlerinin hidrofilik bölgeleri
zardan dışarı uzanacak şekilde, çift tabakalı fosfo-
lipit İçinde yer almaları gerektiğini Önerdi. Dondu-
rup kırma adl verilen, hücreleri elektron mikrosko-
bu İçin hazırlama yöntemi, proteinlerin gerçekten
zarın fosfoIİpİt tabakası İçine gömülü Olduklarını
gösterdi.
Bu bilimsel çalışma sürecine göre,
. Yeni elde edilen bilimsel bulgular, bir görüşü ge-
çersiz kılabilir.
. Bilimsel modeller hipotez niteliğinde olduğundan,
zar yapısına ait ilk modelin bir başkası ile değiş-
tirilmesi, başlangıçtaki modelin değersiz olduğu
anlamına gelmez.
III.
Nitel gözlemlere dayalı bulgular değiştirilebilir ni-
telikte iken, nicel gözlemlere dayalı olarak gelişli-
rilen modeller objektif Olup değiştirilemez nitelik-
tedir.
yorumlarından hangileri yapılabilir?
2.
Bilimsel çalışma basamaklarına ait genelleştirilmiş bir
şema aşağıda görülmektedir.
dayak
Son*
Sat*
Deneylerin başka araştırmacılar
tarafından da tekraralanarak
doğrulanması
Bu şemada numaralı kutulara yazılması gereken
bilgilerle İlgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangi-
si doğru değildir?
A)
B)
C)
D)
E)
I - Nitel ve nicel gözlemler yapılması
II - problem Çin geçici bir çözüm önerişi ortaya
atılması
III - Deney düzeneğinin ve hipotezin tekrar göz-
den geçirilmesi
IV - Kontrollü deneyler tasarlanması
V - Hipotezin değiştirilmesi ve gözlemlere daha
uygun bir hipotezin kurulması
A) Yalnız I
D) ive II
B) Yalnız II
E) II ve III
C) Yalnız III
PARAF YAYINLARI
Bilimsel Yöntem
Bilimsel yöntemin temel basamakla-
n aşağıdaki gibi sıralanabilir,
Gözlem yapma ve veri toplama:
Duyu organlan ya da uygun ölç-
me araçları kullanılarak yapılan
veri toplama sürecidir.
Sorulan sorularla ilgili olarak da-
ha önce yapılmş çalışmaların
araştırılması, ek gözlemler yapıl-
maşı ile bilgilerin kayda alınması
veri toplama sürecini Oluşturur,
Duyu organları aracılığı ile ya-
pılan gözlemlere nitel gözlem
denir,
Ölçme araçları kullanılarak ya-
pılan, sonuçlan sayısal olarak
İfade edilebilen gözlemlere
cel gözlem denir,
Problemin tespit edilmesi: Yapı-
lan gözlemler ve elde edilen bil-
gilere göre problem belirlenir.
Hipotez: Elde edilen verier doğ-
rultuşunda problem İçin geçici
çözüm önerisi ortaya konması-
dır.
Tahmin: Hipoteze dayalı olarak
çeşitli tehimler yapılır,
Konfrol[ü deneyler: Bir olayı etki-
leyecek faktörlerdeq•ı sadece biri-
nin değiştirilip diğerlerinin sabit
tutulmasıyla yapılan deneydir,
Deneyde etkisi araştırılan değiş-
kene bağımsız değişken, bağım-
SIZ değişkene bağlı olarak değİ•
Şene ise bağımlı değişken denir
' Gözlem ve kontrolü de-
neylerin sonuçlan bilim İnsanları
tarafından değerIendirili ve ger-
çekler elde edilir.
Sonuçlar hipotezi doğrulamazsa
hipotez gözden geçirilerek yeni-
lenirya da tümüyle değiştirilir.
