Karaciğer glikojenini artırır. Proteinlerin ve yağların yıkılarak glukoza dö-
nüştürülmeşini sağlar, Glukokortikoitler, vücutta bulunan normal düzeyin üştü-
ne çıkarsa bağışıklığı baskılayabilir. Kortizon isimli ilaç formu iltihaplanma, alerji
ve romatizmal hastalıklarda kullanılır,
Mineralok0rtİk0İt (Aldoşteron): Mineralokortikoitler vÜcudun Su ve tuz denge-
si üzerinde etkili olur. Aldosteron, böbrekleri etkileyerek sodyum ve klor iyonla-
rıyla suyun geri emilmesini, potasyumun atılmasını sağlar. Bu yolla da kan hac-
minin ve kan basıncının artmasını sağlar, Aldoşteronun az salgılanmasıyla kan
basıncı düşer, sodyum ve potasyum iyonlarının derişimi b0ZUIUr, doku SIVISI
azalır ve kaslarda yorgunluk görülür. Kanda potasyum artarak deri tunç rengini
alır, Buna addişon hastalığı denir, Aldoşteronun çok üretilmesi kan basıncının
yükselmesine ve doku SIVISInın artmasına yol açar.
Eşey Hormonları
Adrenal korteksin ürettiği başlıca eşey hormonu androjenlerdir (testoste-
ron). Ayrıca az miktarda da östrojen ve progeşteron üretilip salgılanır,
b. Adrenal Medulla: Böbrek üstü bezinin öz kısmı işlevleri kısmen birbirine
benzeyen iki hormon salgılar. Bunlar adrenalin (epinefrin) ve noroadrenalindir
(noroepinefrin).
Adrenalin:
Böbrek üştü bezinin Öz kısmından sentezlenen adrenalin acil bir
duruma cevap olarak salgılanır. Adrenalin kalp ritmini artırır, kan basıncını yük-
seltir. Karaciğer glikojeninin glukoza dönüşümünü ve kana verilmesini tetikler.
Ayrıca yağ hücrelerinden yağ asitlerinin salınmasını uyarır _ Salınan glikoz ve
yağ asitleri vücutta yakıt olarak kullanılır. Hücrelerde solunumu hızlandırarak
oksijen kullanımını artırır. Saçların ve kılların dikleşmesine, göz bebeklerinin
büyümesine yol açar. Mide ve bağırsakların peristaltik hareketlerini azaltır.
İskelet kaslarına ve beyine kan götüren damarları genişletir ve böylece daha
fazla kanın kaslara gitmesini sağlar. Deri, böbrek ve sindirim kanalında kan
akımını azaltır, Ayrıca adrenalin duran kalbin çalışmasında kullanılır,
Noradrenalin: İşlevleri adrenalin hormonuna yakındır. Öncelikle kan basıncı-
nın dengelenmesinde rol oynar. Kılcal damarlarda kan basıncını artırır. Karaci-
ğer hücrelerinden kana glukoz geçişini artırır. Stresli durumlar, soğukta kalmak
adrenalin ve noradrenalin salınımını artırır.
6. Pankreas
Pankreas hem endokrin hem de ekzokrİn fonksiyonu Olan karma bir bezdir.
Endokrin hücreler pankreasın langerhans adacıklarını oluşturur. Her adacıkta
bulunan alta hücreleri topluluğu glukagon, beta hücreleri topluluğu İse insülin
hormonlarını salgılar.
Langerhanş adacıkları
Alfa hücreleri
Kan damarı
Beta hücreleri •
pankreasın langerhands adacıkları, insülin ve glukagon hormonu salgılar.
ENDOKRİN SİSTEM
Kandaki kortrizol düzeyi artarsa
Yağ dokuda
yağ yıkımı artar.
Pankreasın
insülin salgısı
artar.
Karaciğerde glikoz
dönüşümü arlar,
Kaş proteinlerinin
yıkılmasına yol açar.
Kas kütlesi azalır.
Kemik yıkımı artar,
Kandaki kortizol artışına bağlı olarak
gerçekleşebilecek olaylan
Örnek Soru
inşanda böbrek üştü kabuk bölgesin-
den salgılanan hormonların;
I. stres koşullarında salgılanma,
II. Na' ve CI- 'nin emilimini artırma,
III. kan şekerini yükseltme
İşlevlerinden hangileri böbrek üştü Öz
bölgesinden salgılanan hormonlarda
da Olduğu söylenebilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız III C) I veli
D) ı ve III
E) ı, II ve III
Stres koşullarında böbreküstü bezi-
Çözüm:
nin kabuk bölgesinden kortizol, öz bölgesin-
den de adrenalin ve nöroodrenofin salgılanır.
Kortizol protein ve yağlan glikoza dönüştüre-
rek, adrenalin ise karaciğer glikojenini gliko-
za dönüştürerek kan şekerini yükseltir.Na• ve
CI' 'nin böbreklerden geri emilimi, böbrek üstü
bezinden salgılanan oldosteron hormonunun
görevidir.
Cevap D
45
