Kapalı ve pistonlu kaptaki gaz sıkıştırıldığında hacmi küçülür-
ken basıncı büyür. Bu nedenle P. V çarpımı sabit kalır. Sıkışan
gazın sıvılaşmadığı ve sıcaklığının değişmediği kabul edilme-
lidir. Tersi durumda P. V çarpımı sabit olmaz.
Yukarıda pistonlu kapta sıvılaşma olmadığı ve sıcaklık sabit oldu-
ğu durumda;
pı.V1
-P .V -Sabit
olur.
DİKKAT
Kapalı kaplardaki gaz basıncı manometre ile ölçülür.
PO P2 + 2hdg
Örne
Şekilde şu dolu kabın içine az şişirilmiş
esnek balon bağlanmıştır.
İp kesilirse, balon yüzeye çıkarken ba-
londaki hava basıncı ve K noktasının
SIVI basıncı nasıl değişir?
Çözü
balon
Balon yukanya çıkmaya başladığında üzerine etki eden dş ba-
sınç azalır, bu nedenle iç basınç da azalır, yani içindeki hava ba-
Sına azalır. Basıncı azalan balonun hacmi artar. Su içindeki balo-
nurl hacim artışı Suyun yükselmesini sağlar. Böylece K noktası-
mn SM basıncı anar.
Altimetre: Bir yerin deniz seviyesine Olan yüksekliğini basınç far-
kıyla Ölçen alettir. Uçaklarda ve dağcılıkta kullanılmaktadır.
Batimetre: Basıncın değişmesinden yararlanılarak suyun derin-
fiğini ölçen alettir. Denizaltılarda, gemilerde, dalgıçlıkta kullanıl-
maktadır.
Basıncın Hâl Değişimine Etkisi
Basınç etkisiyle maddelerin erime - donma, kaynama - yoğunlaş-
ma sıcaklıkları değişir. BlJ7 gibi eridiğinde hacmi azalan madde-
ler ile kalay gibi eridiğinde hacmi artan maddelere basınç ters et-
ki yapar.
p
Boşluk
h
gaz h (cm-Hg)
pgaz po + h (cm-Hg)
Bir cam tüpte Pi ve P2 basınçlı gazlarla d
Özküüeli sıvılar, açık hava basıncının PO ol-
düğü ortamda şekildeki gibi dengede ise,
71
d
d
h
2h
yazılır.
Buradan;
yazılabilir.
+ hdg
+ 3hdg
Donduğunda hacmi büyüyen maddelerde (su gibi); sıvıya ya-
pılan basınç arüşl donma sıcaklığını düşürür, kaynama sıcak-
lığını yükseltir. Düdüklü tencerede Su 130 PC dolayında kay-
nar, araçların basınç yaptığı yollarda karlar O CC'nin altında
erir.
Sıvı üzerindeki basıncın azalması, sıvının donma sıcaklığını
yükseltir, kaynama sıcaklığını düşürür. Dağlar üzerinde sıcak-
lık 0 'C'den yüksek olmasına rağmen karlar erimeden durur,
dağ zirvelerinde su 100 'C'nin altında kaynar.
Eridiğinde hacmi büyüyen maddelerde, basınç anışı erime Sl-
aklığını da, kaynama sıcaklığını da artırır. Kalay üzerine ba-
şınç yapılırsa erimesi zorlaşır.
Basınç azaldıkça buharlaşma hızı artar. Örneğin, çamaşırlar
asıldığında rüzgarda daha kolay kurur.
