Kan akış hızı (cm/s)
120
80
60
40
20
Atar
damar
ÇÖZELİM
Kılcal damarlarda madde alışverişi ile ilgili ola-
Kılcal Toplar
damar damar
2
21
Atar
damar
Kılcal
damar
Toplar
damar
Toplam kesit alanı (cm2)
5.000
4.000
3.000
2.000
Atar Kılcal Toplar
damar damar damar
Kalbin kasılıp gevşemesi sırasında atardamarlarda oluşan basınç, tan-
Siyon olarak adlandırılır. Tansiyon, iki farklı aşamadan oluşur:
Sistolik Basınç (Büyük Tansiyon): Kalp karıncıklarının kasılması sıra-
sında atardamarlarda oluşan yüksek basınçtır. Sağlıklı bir insanda din-
lenme sırasında kan basıncı yaklaşık 120 mmHg değerindedir.
Diyastolik Basınç (Küçük Tansiyon): Kalp karıncıklarının gevşeme-
siyle atardamarlarda basınç düşer. Bu, kalp dinlenme aşamasında ka-
mn atardamarlarda bıraktığı basınçtır. Küçük tansiyon dinlenme hâlinde
yaklaşık 70 mmHg değerindedir.
Kılcal Damarda Madde Alışverişi (Starling Hipotezi)
rak
II.
III.
Kılcal damarlardaki kan basıncı, her zaman
ozmotik basınçtan yüksektir, bu nedenle sıvı
sürekli dışarı çıkar.
Kan proteinleri kılcal damarlardan çıkamadı-
ğl için protein ozmotik basıncı sabit kalır ve
sıvı geri dönüşü sağlar.
Kılcal damarlardaki kan basıncı, ozmotik
basınçtan düşük olduğunda madde geçişi
olmaz.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
D) ıveıı
B) Yalnız II
C) Yalnız III
E) II ve III
40mmHg
Atar
damar
Kan Basıncı
40
43qrnHg -Ç5mmHg
25
Topla r
dama r
15
Ozmotik Basınç
Yüksek b "Ç
etkisive doku
amara madde geçişi
Kılcal damarlar; 02, C02, glikoz ve tuz gibi küçük moleküllerin geçişine
ızın verir.
Ancak kan proteinleri gibi büyük moleküller kılcal damarlardan geçemez,
bu yüzden genellikle kan içinde kalır.
Kan proteinlerinin içeride kalması, kanın protein ozmotik basıncının
oluşmasına yardımcı olur.
Kan basıncı, kılcal damar çeperindeki mikro açıklıklardan su ve çözün-
müş maddelerin doku sıvısına geçmesini sağlar.
Ozmotik basınç, kan proteinlerinin etkisiyle, maddelerin kılcal damara
geri çekilmesini sağlar.
Kılcal damarların atardamar ucunda kan basıncı yüksektir, toplardamar
ucuna doğru ise kan basıncı azalır.
Ozmotik basınç, kılcal damarlar boyunca sabittir, çünkü kan proteinleri
kılcal damardan çıkamaz.
Eğer kan basıncı ozmotik basınçtan yüksekse, su ve çözünmüş madde-
ler kılcal damardan dışarı çıkar.
Ozmotik basınç, kan basıncından yüksek olduğunda, su ve çözünmüş
maddeler kana geri döner.
Kılcal damarlar tarafından kaybedilen sıvı, lenf sistemi aracılığıyla kana
geri döner.
Bu sıvı kaybı, kılcal damardan çıkan sıvı miktarının, geri dönen sıvı mik-
tarından biraz daha fazla olduğunu gösterir.
61
Kan basıncı, atardamar ucunda yüksek, toplar-
damar ucunda ise daha düşüktür. Dolayısıyla sıvı
bazen dışarı çıkarken, bazen geri döner. Kan pro-
teinleri kılcal damarlardan çıkamadığı için ozmo-
tik basınç sabit kalır ve sıvı geri dönüşü sağlar.
Kan proteinleri kılcal damarlardan çıkamadığı için
ozmotik basınç sabittir ve bu durum, sıvının kılcal
damara geri dönmesini sağlar. Kılcal damarlardaki
kan basıncı, ozmotik basınçtan düşük olduğunda
sıvı kılcal damara geri döner. Bu, dışarı çıkma ye-
rine sıvının geri dönüşünü sağlar.
Doğru cevap (B) seçeneğidir.
SIRA SENDE_7Ş,—
Kılcal damarlarda madde alışverişini etkileyen
iki önemli faktör nedir?
A) Kan basıncı ve ozmotik basınç
B) Damar çapı ve kan akış hızı
C) Kan sıcaklığı ve PH seviyesi
D) Oksijen seviyesi ve karbondioksit seviyesi
E) Damar elastikiyeti ve kan hacmi
